Predmet i metode estetike »Nepoznata« predavanja Marijana Tkalčića

U članku se u osnovnim crtama izlažu osnovne postavke teksta Marijana Tkalčića Predmet i metode estetike , odnosno njegove filozofije stvaralaštva. Prema Tkalčiću, predmet je estetike »umjetnost u najširem značenju te riječi«, a sama umjetnost je dijalektički odnos između čovjeka i tzv. objektivne stvarnosti ili »specifično razračunavanje između čovjeka i objekta«. Drugim riječima, umjetnička je spoznaja »specifična slika objektivne stvarnosti«. Dočim je estetski fenomen po Tkalčićevu uvidu tročlani sklop koji čine receptivni estetski subjekt, umjetničko djelo i umjetnik, pa s obzirom na to Tkalčić prepoznaje objektivističku i subjektivističku estetiku kao dva osnovna suvremena pravca u estetici. Tkalčić smatra da oba pravca imaju zapravo metafizički značaj, pa tako objektivistička estetika, po njegovu sudu, počiva na metafizičkom odnosu transcendencije subjekta spram objekta, dok subjektivistička estetika polazi od misli o lijepome kao subjektivnom atributu djela te je stoga prožeta relativizmom estetičkoga suđenja. Pojam stvaralaštva Tkalčić naposljetku povezuje s pojmom zbivanja kao »konačnim« ili »nedovršenim« sebekretanjem odnosno sebenadilaženjem, dakako posredstvom čovjeka, »totaliteta« kao sklopa onoga »ostvarenog« i »neostvarenog«. Tkalčićevo poimanje umjetnosti i stvaralaštva zasniva se dakle na Marxovoj materijalističkoj filozofiji odnosno dijalektičkom materijalizmu kao pokušaju »filozofijsko-transmetafizičkog ozbiljenja metafizičke filozofije«, pa se stoga krajnji smisao zbivanja odnosno stvaralaštva može svesti upravo na apsolutnu slobodu kao praksu ili sebeproizvodnju materijalnog bitka.