Geri Dönüşüm Yeniden Kullanım ve İleri Dönüşüm Kavramları Üzerine Bir Araştırma: Google Görselleri İncelemesi

Küresel ölçekte artış gösteren çevre sorunları arasında atık problemi, çevresel sürdürülebilirlik ve insan sağlığı açısından kritik bir öneme sahiptir. Bu doğrultuda öğretim programlarında, öğrencilerde çevresel farkındalık ve sorumluluk bilinci geliştirmek amacıyla geri dönüşüm, yeniden kullanım ve ileri dönüşüm gibi temel atık yönetimi kavramlarına yer verilmektedir. Ancak bu kavramlar amaç ve süreç bakımından birbirinden farklı olmasına rağmen, alanyazında sıklıkla karıştırıldıkları ve birbirinin yerine kullanıldıkları tespit edilmiştir. Öğrencilerin atıklarla ilgili uygulamalara yönelik örnekleri çoğu zaman internet kaynaklarından araştırdığı dikkate alındığında, çevrim içi görsellerin bu kavramları ne ölçüde doğru yansıttığı önemli bir sorun olarak ortaya çıkmaktadır. Bu çalışmanın amacı, Google Görseller’de yer alan geri dönüşüm, yeniden kullanım ve ileri dönüşüm kavramlarına ilişkin görsellerin kavramsal uygunluğunu incelemektir. Araştırma doküman incelemesi yöntemiyle yürütülmüştür. Veriler, Google arama motorunun “Görseller” sekmesinde “geri dönüşüm örnekleri”, “yeniden kullanım örnekleri” ve “ileri dönüşüm örnekleri” anahtar kelimeleri kullanılarak elde edilmiştir. Elde edilen görsellerin ekran görüntüleri alınmış ve betimsel analiz yöntemiyle incelenmiştir. Analiz süreci iki araştırmacı tarafından bağımsız olarak yürütülmüş ve görüş ayrılıkları uzlaşı yoluyla giderilmiştir. Bulgular, görsel temsillerde önemli kavramsal tutarsızlıklar bulunduğunu göstermiştir. “Geri dönüşüm” başlığı altında yer alan örneklerin büyük çoğunluğunun yeniden kullanım ya da ileri dönüşüm kapsamında olduğu, “yeniden kullanım” başlığında çok az uygun örnek bulunduğu belirlenmiştir. Buna karşılık, “ileri dönüşüm” görsellerinin büyük ölçüde kavramsal olarak uygun olduğu saptanmıştır. Sonuç olarak, çevrim içi görsellerin kavramsal yanlış anlamalara neden olabileceği ve bu kavramların doğru öğretilmesinin önemli olduğu değerlendirilmektedir.