Sınırın Ekonomisi, Geçimin Ahlakı: Silopi’de Karıncalık Üzerine Nitel Bir Araştırma

Bu çalışma, Türkiye’nin güneydoğusundaki Şırnak ilinin Silopi ilçesinde “karıncalık” olarak adlandırılan küçük ölçekli yasa dışı sınır ticaretini yürüttükleri için yerel ekonominin görünmez ancak kritik bir aktörü hâline gelen bireylerin bu faaliyeti nasıl anlamlandırdıklarını incelemektedir. Çalışma, Amartya Sen’in yapabilirlik yaklaşımını temel teorik çerçeve olarak benimsemekte; James C. Scott’ın geçim etiği yaklaşımı ise karıncalık pratiğinin ahlaki meşruiyetini ve gündelik uyarlanma biçimlerini anlamada tamamlayıcı bir analitik lens olarak kullanılmaktadır. Saha verileri, 11 karınca ve 9 esnafla yapılan yarı yapılandırılmış görüşmelere ve betimsel gözlemlere dayanmaktadır. Ses kaydı alınamaması nedeniyle görüşmeler eşzamanlı notlarla kaydedilmiş, notlar hemen sonrasında genişletilmiş saha kayıtlarına dönüştürülmüştür. Tematik analiz bulguları, karıncalık faaliyetinin yapısal işsizlik, sınırlı yapabilirlik alanı, yoğun denetim, kırılgan gelir döngüleri ve belirsizlik koşullarında şekillenen mecburi bir geçim stratejisi olduğunu göstermektedir. Katılımcılar, bu faaliyeti gönüllü bir tercih olarak değil, hayatlarını sürdürebilmeleri için zorunlu bir seçenek olarak tanımlamakta; düzenli bir iş imkânı sağlandığında bırakabileceklerini ifade etmektedirler. Sonuç olarak çalışma, karıncalık pratiğinin yasal–yasa dışı ikiliğinin ötesine geçen, yapabilirlik kısıtları ve yerel ahlaki meşruiyet ağları içinde şekillenen bir geçim faaliyeti olduğunu ortaya koymaktadır.