Nizâmî Gencevi nin Hamse sinin Dokuma Sanatındaki Yorumları

Nizâmî Gencevi, tam adıyla Nizâmî Ebu Muhammed İlyas Yusuf, Azerbaycanlı şair ve düşünürdür. Eserleri yalnızca edebiyat dünyasına katkı sağlamakla kalmamış, minyatür, sahne ve tekstil sanatları gibi farklı sanat alanlarına da ilham vermiştir. Nizâmî’nin en önemli eserlerinden biri olan Hamse; Mahzenü’l Esrar (Sırlar Hazinesi), Hüsrev-ü Şirin (Hüsrev ve Şirin), Leyla-ü Mecnun (Leyla ve Mecnun), Heft Peyker (Yedi Güzel) ve İskendernâme adlı anlatılardan oluşmaktadır. Bu eserlerde yer alan aşk, adalet, kahramanlık, ahlak ve bilgelik gibi temalar, farklı dönemlerde çeşitli sanat disiplinlerinde yeniden ele alınmıştır. Özellikle dokuma ve tekstil sanatları alanında üretilen halı, goblen ve tapestry örnekleri, edebî anlatıların görsel dile aktarılmasında dikkat çekici örnekler sunmaktadır. Bu çalışmada, Nizâmî’nin Hamse’sindeki anlatılardan esinlenerek oluşturulan dokuma eserlerinin tematik unsurları ile teknik özellikleri incelenmiştir. Araştırmada literatür taraması yöntemi kullanılmış; seçilen örnekler kompozisyon, figür anlayışı, renk kullanımı ve dokuma teknikleri bakımından değerlendirilmiştir. Sonuç olarak, klasik edebî miras ile dokuma sanatı arasındaki ilişkinin kültürel sürekliliğe katkı sağladığı görülmüştür.