Yeni Kamu İşletmeciliği Anlayışında Denetimin Rolü: DMS 1 ve TMS 1 Bağlamında Sayıştay ve Bağımsız Denetimin Karşılaştırılması

Bu çalışmada, Yeni Kamu İşletmeciliği (YKİ) yaklaşımında mali raporlama ve dış denetim süreçleri, kamu ve özel sektör ayrımında karşılaştırmalı olarak incelenmektedir. Çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi ve sistematik literatür taraması yöntemleri kullanılmıştır. Birincil veri kaynağını muhasebe ve denetim standartları, ilgili mevzuat ve akademik çalışmalar oluşturmaktadır. Bulgular, Devlet Muhasebe Standardı 1’in (DMS 1) ve Türkiye Muhasebe Standardı 1’in (TMS 1) muhasebenin temel kavramları ve genel kabul görmüş muhasebe ilkeleriyle birbirleriyle genel anlamda uyum sağladığını, ancak varoluşsal amaçları ve bulundukları sektörlerin doğaları gereği aralarında birtakım farklılıkların bulunduğunu göstermektedir. DMS 1, temel olarak kamu yararı ve demokratik hesap verebilirliğe odaklanırken, TMS 1, piyasa verimliliğini ve yatırımcı güvenini merkeze almaktadır. Bununla birlikte DMS 1’in temelini oluşturan YKİ yaklaşımının başlıca sonuçları incelendiğinde, daha öncesinde devletin gizliliği ön plana çıkarken, günümüzde YKİ felsefesinin sonucu olarak şeffaflık gündemdedir ve bu durumun kamu maliyesine mali saydamlık ve hesap verebilirlik olarak yansıdığı görülmektedir. Benzer şekilde, yüksek denetim, geçmişte sadece işlemlerin mevzuatlara uygunluğu bakımından gerçekleştirilmekteyken, günümüzde anayasal bir denetim organı olarak hesap sorma ve performans denetimi işlevi görmektedir. Bağımsız denetim ise piyasa için bir güvence mekanizması olarak çalışmaktadır ve YKİ felsefesi ile dolaylı biçimde etkileşim gösterdiği belirlenmiştir. Elde edilen bulguların kamu sektöründe yönetişim, mali saydamlık ve hesap verebilirlik süreçlerinin iyileştirilmesine yönelik reform çabalarına kuramsal ve uygulamalı düzeyde katkı sağlaması öngörülmektedir.