Sporcularda Kafein Tüketiminin Bazı Değişkenlere Göre İncelenmesi

ÖZ Amaç: Çalışmada sporcularda kafein tüketiminin bazı değişkenlere göre incelenmesi amaçlanmıştır.Yöntem: Çalışmaya 341 gönüllü sporcu katılmıştır. Araştırmada, katılımcıların demografik özelliklerini belirlemek amacıyla “Kişisel Bilgi Formu” ile birlikte, “Kısa Kafein Beklenti Ölçeği (B-CaffeQ)” kullanılmıştır. Katılımcılardan elde edilen veriler istatistiksel analizler için normallik analizine tabi tutulmuş ve burada değişkenlere ilişkin çarpıklık ve basıklık değerleri kontrol edilmiştir. Normal dağılıma uygun veriler bağımsız gruplar t-testi, tek yönlü varyans (ANOVA) analizi ve Pearson korelasyon analizi kullanılarak analiz edilmiş olup, anlamlılık düzeyi p<0,5 olarak kabul edilmiştir. Bulgular: Araştırmada sporcuların kafein beklentileri çeşitli değişkenlere göre incelenmiştir. Cinsiyete göre yalnızca anksiyete/negatif fiziksel etkiler boyutunda anlamlı fark bulunmuş ve erkeklerin puanları daha yüksek çıkmıştır. Spor kategorileri arasında hiçbir boyutta anlamlı farklılık saptanmamıştır. BKİ açısından fiziksel performans artırma, enerji/iş gücü artırma ve sosyal/duygudurum artırma boyutlarında anlamlı fark görülmüş; normal kiloluların puanları kilolulardan yüksek bulunmuştur. Yaş değişkeni yoksunluk/bağımlılık, anksiyete ve sosyal/duygudurum artırma boyutlarıyla düşük düzeyde pozitif ilişkiler göstermiştir. Spor yılı ise hiçbir boyutla anlamlı ilişki vermemiştir.Sonuç: Kafein beklentilerinin demografik ve sportif değişkenlerden büyük ölçüde bağımsız olduğu; ancak özellikle cinsiyet, BKİ ve yaş değişkenlerinin bazı boyutlarda sınırlı fakat anlamlı farklılıklar oluşturduğu görülmektedir. Bu sonuçlar, sporcularda kafein kullanımının beklentisel boyutunun oldukça bireysel bir yapı taşıdığını ve fizyolojik/performans kategorileri yerine kişisel değişkenlerle daha fazla ilişkili olabileceğini düşündürmektedir. Anahtar Kelimeler: Sporcu, Kafein, Sporcu performansı Abstract Aim: This study aimed to examine caffeine consumption among athletes according to some variables. Method: A total of 341 volunteer athletes participated in the study. The Brief Caffeine Expectancy Questionnaire (B-CaffeQ) was used alongside a Personal Information Form to determine the demographic characteristics of the participants. The data obtained from the participants were subjected to normality analysis for statistical analysis, and the skewness and kurtosis values of the variables were controlled. Data suitable for normal distribution were analysed using the independent groups t-test, one-way analysis of variance (ANOVA) and Pearson correlation analysis, with a significance level of p<.05. Results: The study examined athletes' caffeine expectancies according to various variables. Significant differences were found only in the anxiety/negative physical effects dimension based on gender, with males scoring higher. No significant differences were found in any dimension between sports categories. In terms of BMI, significant differences were observed in the dimensions of physical performance enhancement, energy/work capacity enhancement, and social/mood enhancement; those of normal weight scored higher than those who were overweight. The age variable showed low-level positive correlations with the deprivation/dependence, anxiety, and social/mood enhancement dimensions. Sport experience, however, did not show any significant correlation with any dimension. Conclusion: Caffeine expectancies were largely independent of demographic and sporting variables; however, gender, BMI and age variables were found to produce limited but significant differences in certain dimensions. These results suggest that the expectational dimension of caffeine use in athletes was highly individualised and may be more closely related to personal variables than to physiological/performance categories. Keywords: Athlete, Caffeine, Athlete performance