Islamic feminism and the ability of Muslim female elites to create change in the intellectual atmosphere of society

مقاله حاضر به بررسی نقش نخبگان زن مسلمان در شکل‌گیری و تداوم گفتمان فمینیسم اسلامی و تحول در فضای فرهنگ جامعه ایران می‌پردازد. مسأله اصلی پژوهش، محدودیت‌ها و چالش‌های پیش روی این گفتمان و نحوه مواجهه نخبگان زن با ساختارهای نهادی، فرهنگی و قانونی مردسالار در ایران است. پرسش اصلی تحقیق این است که نخبگان زن مسلمان چگونه از طریق فعالیت‌های علمی، آموزشی و نهادی، گفتمان فمینیسم اسلامی را توسعه داده و محدودیت‌ها را مدیریت کرده‌اند؟ فرضیه پژوهش این است که نخبگان زن مسلمان با بهره‌گیری از ابزارهای درون‌گفتمانی و شبکه‌های نهادی، توانسته‌اند ضمن وفاداری به چارچوب دینی، نقدهای اصلاحی خود را مطرح و گفتمان فمینیسم اسلامی را در عرصه دانشگاهی و اجتماعی پیش ببرند. هدف اصلی مقاله، تحلیل نقش نخبگان زن مسلمان در تولید دانش دینی بدیل، بازنمایی هویت زن مسلمان و تأثیر این فعالیت‌ها بر بازاندیشی سیاست‌ها و نگرش‌های جنسیتی در جمهوری اسلامی است. این پژوهش از نوع کیفی و کاربردی است و داده‌های خود را از طریق تحلیل محتوای متون دینی، مقالات علمی، نشریات تخصصی و مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با پژوهشگران زن جمع‌آوری کرده است. تحلیل داده‌ها بر پایه روش تحلیل مضمون انجام شده است. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که نخبگان زن مسلمان با حضور در نهادهای دانشگاهی و پژوهشی و تولید دانش دینی بدیل، توانسته‌اند محدودیت‌های نهادی و فرهنگی را مدیریت کنند، مفاهیم «عدالت جنسیتی»، «توانمندسازی زنان در چارچوب اسلامی» و «مشارکت اجتماعی مبتنی بر ایمان» را مطرح کنند و مسیر بازاندیشی سیاست‌ها و نگرش‌های عمومی درباره زنان مسلمان را هموار سازند.