Maqola islohotlar tarixidagi turli model va uslublarni (Solon islohotlari, Lyuter reformasi, Linkoln davridagi bekor qilish siyosati, Rossiyadagi krepostnoylik tugatilishi va boshqalar) eslatgan holda, Markaziy Osiyodagi jadidchilikni kuch ishlatishga tayanmagan, ziyolilar rahnamoligidagi ma’rifiy islohot harakati sifatida talqin qiladi. Harakatning matbuot, ta’lim, adabiyot va ayniqsa, dramaturgiyadagi ko‘rinishlari, uning “musulmon modernizmi” doirasida mahalliylashgan ritorikasi, diniy qadriyatlarni “asl holat”ga qaytarish bilan uyg‘un modernlik konsepsiyasi yoritiladi. Garvarddagi ilmiy muhokamalar, Gaspirali matbuot tarmog‘i va “usul-i jadid” maktablari, jadidchilikni “millatchilik-panturkizm” bilan aynanlashtiruvchi qarashlar hamda ularni qayta ko‘rib chiquvchi zamonaviy tadqiqotlar tahlil qilinadi.
Rustamov Doniyorbek Avazbekovich (Mon,) studied this question.