Examining the Relationship Between Artificial Intelligence Literacy, Attitudes Toward Artificial Intelligence, and Technostress Among University Students

Yapay zekâ (YZ) teknolojileri, öğrencilerin öğrenme süreçlerini ve dijital deneyimlerini etkileyerek eğitim ortamlarına hızla nüfuz etmiştir. Bu çalışmanın amacı, lisans öğrencilerinde yapay zekâ okuryazarlığı, yapay zekâya yönelik tutumlar ve teknostres arasındaki ilişkileri incelemektir. Araştırmada kesitsel, betimsel ve ilişkisel bir desen kullanılmıştır. Veriler, Haziran 2025’te Artvin Çoruh Üniversitesi Sağlık Bilimleri, Eğitim, Fen-Edebiyat ve Mühendislik fakültelerinde öğrenim gören 400 lisans öğrencisinden toplanmıştır. Veri toplama araçları Sosyodemografik Bilgi Formu, Yapay Zekâ Okuryazarlığı Ölçeği (AILS), Yapay Zekâya Yönelik Genel Tutumlar Ölçeği (GAAIS) ve Teknostres Ölçeği’nden oluşmaktadır. Verilerin analizinde SPSS 26.0 programı kullanılarak betimsel istatistikler, Pearson korelasyon analizi ve çoklu regresyon analizi uygulanmıştır. Elde edilen bulgular, yapay zekâya yönelik olumlu tutumların yapay zekâ okuryazarlığı ile anlamlı ve pozitif yönde ilişkili olduğunu; teknostresin ise hem olumlu tutumlar hem de yapay zekâ okuryazarlığının değerlendirme alt boyutu ile negatif yönde ilişkiler gösterdiğini ortaya koymuştur. Regresyon analizi sonuçları, akademik başarı (GNO), bilişim teknolojileri yeterliği ve olumlu tutumların yapay zekâ okuryazarlığının anlamlı yordayıcıları olduğunu; olumsuz tutumların ise yapay zekâ okuryazarlığı üzerinde azaltıcı bir etki gösterdiğini ortaya koymuştur. Buna karşın, teknostres anlamlı bir yordayıcı olarak belirlenmemiştir. Bu bulgular, yükseköğretimde yapay zekâ entegrasyonunun çok boyutlu doğasına işaret etmektedir. Çalışmanın sonuçları, yapay zekâ okuryazarlığının artırılmasının yalnızca teknik yeterliklerin gelişimiyle değil, aynı zamanda daha olumlu algıların oluşması ve teknolojiye bağlı stresin azalmasıyla da ilişkili olduğunu göstermektedir. Bu doğrultuda, eğitsel stratejilerin öğrencilerin yapay zekâ okuryazarlığını güçlendirmeye, dengeli ve bilinçli tutumlar geliştirmeye ve teknostresle başa çıkmalarını destekleyecek baş etme mekanizmaları kazandırmaya odaklanması önerilmektedir. Bu çalışma, dijital çağda öğrencilerin uyumunu ve akademik başarısını desteklemek amacıyla yapay zekâ eğitimine bilişsel, duyuşsal ve psikolojik boyutların entegre edilmesinin önemini vurgulayarak alanyazına katkı sağlamayı amaçlamaktadır.