A Comparative Study of Justice and Equality in Alavi Thought and International Human Rights Instruments with Emphasis on the Constitution of the Islamic Republic of Iran

عدالت و مساوات به‌عنوان دو اصل بنیادین در اندیشه علوی، جایگاه ویژه‌ای در نهج‌البلاغه دارند و به‌عنوان مبنای حکمرانی مطلوب اسلامی معرفی شده‌اند. از طرفی، اسناد بین‌المللی حقوق بشر، به‌ویژه اعلامیه جهانی ۱۹۴۸ و میثاقین ۱۹۶۶، بر برابری و عدم تبعیض به‌عنوان اصولی جهانی تأکید دارند. قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران نیز با الهام از تعالیم اسلامی و در تعامل با معیارهای جهانی، اصول متعددی را به عدالت اجتماعی و مساوات اختصاص داده است. پژوهش حاضر با استفاده از روش تطبیقی و تحلیلی، به بررسی وجوه اشتراک و افتراق میان سه منبع مذکور می‌پردازد. نتایج نشان می‌دهد در حالی‌که اندیشه علوی، عدالت را بر پایه مبانی الهی و اخلاقی تبیین می‌کند، اسناد بین‌المللی بیشتر بر مبانی سکولار و جهان‌شمول استوار هستند. با این حال، هر دو منبع در تأکید بر کرامت انسانی و رفع تبعیض هم‌سو می‌باشند. قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران با تلفیق این دو دیدگاه، الگویی ترکیبی ارائه می‌دهد که می‌تواند زمینه‌ساز توسعه عدالت‌محور و حکمرانی عادلانه در زمان کنونی باشد.