The Jurisprudential Foundations of Just Conduct in Warfare in the Nahj al-Balagha and Their Application to the Intelligent Governance of AI-Based Autonomous Weapons

ظهور سلاح‌های خودکار مبتنی بر هوش مصنوعی چالش‌های بی‌سابقه‌ای را برای حقوق بین‌الملل بشردوستانه و اصول اخلاقی جنگ ایجاد کرده است. استقلال عملکردی این سیستم‌ها در به‌کارگیری نیروی مرگبار، پایبندی آن‌ها به اصول تفکیک، تناسب و مسئولیت‌پذیری را با ابهام مواجه می‌سازد. در مقابل، سیره و اندیشه امام علی (ع) در نهج‌البلاغه، چارچوبی غنی و انسان‌محور برای «رفتار عادلانه» ارائه می‌دهد که بر اتمام حجت، پرهیز از آغازگری، حمایت از غیرنظامیان، رفتار انسانی با دشمن، و مسئولیت‌پذیری فردی تأکید دارد. این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و تحلیل متن‌محور نهج‌البلاغه و سیره نظامی علوی، به بررسی تطبیقی این مبانی با چالش‌های سلاح‌های خودکار می‌پردازد. یافته‌ها نشان می‌دهد که اندیشه علوی، با محوریت بخشیدن به قضاوت و کنترل انسانی و تأکید بر اهداف اخلاقی جنگ، ظرفیت بالایی برای ارائه چارچوب تنظیم‌گری سلاح‌های خودکار دارد و لزوم حفظ «کنترل معنادار انسانی» بر تصمیمات مرگبار را به‌عنوان یک الزام فقهی و اخلاقی مطرح می‌سازد. این چارچوب می‌تواند به غنای مباحث جهانی در تنظیم‌گری این فناوری نوین کمک کند.