Anlaşmalı Boşanmada Hâkimin Takdir Yetkisi

Anlaşmalı boşanma kaynağını aile hukukuna egemen olan ilkelerden biri olan irade ilkesinden alır. Anılan boşanma sebebi serbest iradeleriyle hareket ederek evlenen eşlerin yine iradelerine dayanarak evlilik birliğini sona erdirebilecekleri esasına dayanır. Böyle olmakla birlikte boşanma sonucunun elde edilmesi yalnızca tarafların iradesine bırakılmamıştır. Anlaşmalı boşanma halinde de boşanma, mahkeme kararı ile gerçekleşir. Anlaşmalı boşanma halinde taraflar boşanma konusundaki isteklerini ve boşanmanın sonucuna ilişkin iradelerini karşılıklı olarak bir sözleşmede açıklar. Uygulamada taraflar arasında sözü edilen bu anlaşma boşanma protokolü adıyla anılır. Taraflar boşanma protokolünün içeriğini belirlemek konusunda kanunlarla belirlenmiş sınırlar içerisinde serbesttir. Anlaşmalı boşanma protokolünün geçerliliği tarafların boşanmanın mali sonuçları ve çocukların durumu konusunda anlaşmış olmalarına ve bu anlaşmanın hâkim tarafından uygun bulunmasına bağlıdır. Anlaşmalı boşanmanın sözü edilen koşulların gerçekleşmesine bağlanması kanımızca irade ilkesini esas alan bir boşanma sebebiyle bağdaşmamaktadır. Anlaşmalı boşanma yolunu tercih eden taraflar aralarındaki ilişkinin barışçıl bir yöntemle ve hızlı bir şekilde çözümlenmesini istemektedir. Bu nedenle kanımızca anlaşmalı boşanmada özellikle hakimin takdirine bırakılan hususlar çerçevesinde birtakım yeniliğe gidilmesine ihtiyaç vardır. Bu kapsamda boşanmanın fer’i sonuçları kabul edilen maddi ve manevi tazminat talepleri, yoksulluk ve iştirak nafakası ile velayetin tevdii hususunda yabancı hukuk sistemlerindeki uygulamaların ve güncel örneklerin Türk hukukuna da dahil edilmesi kanımızca isabetli olacaktır. Bunun sağlanabilmesi için öncelikle anlaşmalı boşanmanın koşulları, anlaşmalı boşanma kurumunun hukuki niteliği, anlaşmalı boşanmaya bağlanan sonuçların Türk Medeni Kanunu’nda ne şekilde hüküm altına alındığı incelenmeli; ardından sözü edilen düzenlemelerdeki noksanlıkların veya değiştirilmesi gereken hususların neler olduğu belirlenmelidir.Çalışmamızda öncelikle anlaşmalı boşanma hakkında bilgi verilecek, ardından hâkimin takdir yetkisine ilişkin genel açıklamalarda bulunulacak sonrasında yaptığımız açıklamalar çerçevesinde anlaşmalı boşanmada hâkimin takdir yetkisi ve sınırları konusunda görüşlerimize yer verilecektir.