Âlî Paşa ve Fuat Paşa tarafından Osmanlı taşra idaresinin yeniden yapılandırılması amacıyla geliştirilen vilayet usulü, yerel yönetim süreçlerine halk katılımını esas alan yeni bir idari modeli ifade etmektedir. Bu model, Müslüman unsurların korunmasıyla birlikte gayrimüslim tebaanın da sisteme entegre edilmesini hedefleyen dengeli bir yönetim anlayışına dayanmaktadır. Midhat Paşa ise meşveret ilkesini merkeze alarak, bu idari dönüşümü, ileride kurulacak temsilî bir meclisin öncülü olarak değerlendirmiştir. 1864 Vilayet Nizamnamesi doğrultusunda her yıl toplanması öngörülen vilayet umumi meclisleri ilk kez Tuna Vilayeti’nde uygulanmış; 1866 yılında Rusçuk’ta, sancaklardan seçilen temsilcilerin katılımıyla toplanan mecliste yerel talepler müzakere edilmiştir. Bu süreç, Tanzimat reformlarının yerel düzeyde kurumsallaşmasına katkı sağlamıştır. Bununla birlikte, Midhat Paşa’nın meclis üyeleri için “mebus” kavramını kullanması, dönemin siyasal hassasiyetlerini ortaya koymuş; özellikle Nikolay İgnatiyev’in etkisiyle merkezî yönetimde temsiliyetin sınırlarına dair çekinceler oluşmuştur. Bu çalışma, Tuna Vilayeti örneği üzerinden Osmanlı’da temsiliyet fikrinin kurumsallaşma sürecini analiz etmektedir.
Kadir Acar (Thu,) studied this question.