پدیدارشناسی تجربهی زنان کارآفرین از نابرابری اجتماعی (مورد مطالعه؛ زنان کارآفرین شهر سنندج)

هدف: پژوهش حاضر به دنبال واکاوی تجربه­ی زنان کارآفرین شهر سنندج از نابرابری اجتماعی بوده است. نابرابری اجتماعی ابعاد و زوایای متعددی از جمله جنسیت، کار و موقعیت زمانی و مکانی و. . . را دربر می­گیرد. پژوهش حاضر این امر را در مورد زنان کارآفرین شهر سنندج به پرسش کشیده است. کارآفرینی، به­ عنوان پدیده­ای نوین در اقتصاد نقشی موثر در توسعه و پیشرفت اقتصادی کشورها یافته است. امروزه کارآفرینی در اقتصاد رقابتی و مبتنی بر بازار، دارای نقش کلیدی است اما برای زنان دارای محدودیت­ها و موانعی است. وضعیت کارآفرینی زنان در سراسر جهان، منعکس­کننده­ی نابرابری­های جنسیتی در محیط بیرونی است که اغلب برای زنان بیشتر از مردان آشکار است و چنین نابرابری­هایی منجر به دسترسی نابرابر به منابع و فرصت­ها می­شود. بنابراین با درنظر داشتن دیدگاه سه نظریه­پرداز حوزه نابرابری اجتماعی_ چافتز، فوگل و الین رایت_ به تحلیل آنها از نابرابری اجتماعی در یک پیوند با نابرابری جنسیتی، فرصت اجتماعی و شرایط کار و تولید پرداخته شده است. روش: روش مورد استفاده، پدیدارشناسی تفسیری بوده و به درک و تفسیر تجربیات زنان از نابرابری در عرصه­ی کارآفرینی شهر سنندج پرداخته شده است. جامعه­ی آماری این پژوهش شامل، ١٧ نفر از زنان کارآفرین واقع در شهر سنندج می­باشد که در حوزه­های صنعت، خدمات، کشاورزی و صنایع دستی، مشغول به­کار می­باشند، و به عنوان کارآفرین شناخته می­شوند. از نمونه­گیری هدفمند برای انجام مصاحبه­های نیمه ساخته یافته استفاده شده است و تا اشباع نظری ادامه داشته است. فرآیند چهار مرحله­ای تحلیل داده­ها شامل مرحله­ی 1) خواندن و درک کلیت متن داده­ها. مرحله­ی 2) افق­سازی و تلخیص داده­ها. مرحله­ی 3) تشکیل واحدهای معنایی ٤) بازاندیشی دقیقی در مضامین شناسایی شده، وجوه اشتراک و اختلاف در آنها، استخراج مضامین کلی و بازخوردهای مصاحبه­شوندگان می­شود. یافته‌ها: نتایج نشان داد که ٢٧٥ مفهوم، ١٦ مقوله اولیه و ٥ مقولات ثانویه شامل «رنج­های چندگانه»، «کارآفرینی حاشیه­ای» و «نابرابری جنیستی مضاعف»، «عوارض جسمانی و ظاهری» و «بحران اقتصادی و تورم» می­­شود که تفسیر آنها حکایت از نبود درآمد مناسب، عدم حمایت مالی و عاطفی خانواده از فرد کارآفرین، موانع قانونی و اداری کار، فشارکاری و دست تنها بودن دارد که این موارد با نابرابری جنسیتی و عوارض ناشی از کار سخت درآمیخته است. موانع موجود در مسیر زنان کارآفرین، در مقایسه با مردان کارآفرین نشان می­دهد که، اغلب موانعی که زنان با آن دست­وپنجه نرم می­کنند، وجود موانع مرتبط با جنسیت، برای زنان کارآفرین مورد مطالعه از خانواده گرفته تا فرآیند اداری کار و پروسه­­ی فروش محصولات و خدمات وجود دارد، و در اکثر ابعاد و حوزه­ها نهادینه شده است که به مرور سبب می­شود، مسأله­ی کارآفرینی زنان در شهر سننندج، با موانع و مشکلات جدی و لاینحل روبه­رو شود. موانع جنسیتی و خانوادگی هستند، تا موانع قانونی و مالی، در حالی که موانع مالی و قانونی کار، برای مردان آشکارتر هست. کارآفرینی در شهر سنندج به نسبت حوزه­های کارآفرینی و توسعه­ در حاشیه قرار دارد و این امر موانع اساسی را برای کارآفرینی زنان سبب شده است. مخاطره­ی تعطیلی کسب­وکار و عدم فروش محصولات به دلیل تورم نیز این موانع و نابرابری را تشدید نموده است. زنان کارآفرین شهر سنندج، نسبت به زنان کارآفرین در شهرهای بزرگ، خود را در شرایط نابرابرانه­تری می­بینند که این امر نتیجه­ی کارآفرینی حاشیه­ای و نابرابر در استان کردستان و به­ویژه شهرسنندج است. بی­توجهی مسئولین و دولت نسبت به توسعه­ی کارآفرینی در شهر سنندج، و ادامه­ی روند تورم و بحران اقتصادی، می­تواند زنان کارآفرین را با مشکلات و مسائل جدی­تری مواجه کند. نتیجه: . با توجه به رغبت زنان کارآفرین و همچنین وجود پتانسیل­های زیاد در زمینه­­های گردشگری (گسترش اقامت­های بوم­گردی) ، صنایع دستی (ارغوان­بافی، معرق­کاری، چرم، کلاش­بافی، لباس محلی) و کشاورزی (کشت توت فرنگی، دام­داری، پرورش کرم ابریشم) می­توان با سرمایه­گذاری و حمایت دولتی در این بخش­ها و تقویت آنها ظرفیت­های بالقوه را به ظرفیت­های بالفعل تبدیل نمود، و افراد زیادی، خصوصاً زنان را به سمت کارآفرینی در این عرصه­ها تشویق کرد، و دولت باید با ارائه­ی تسهیلات و امکانات اولیه و حمایت مالی از زنان کارآفرین، انگیزه را برای ایجاد اشتغال در آن­ها ایجاد نماید. لذا جهت کاهش این موانع و تسهیل در کارآفرینی زنان لازم است با توجه به پتانسیل­های شهر سنندج در حوزه­های مختلف اقداماتی از جمله ارائه تسهیلات و وام، برطرف نمودن روند بروکراسی و حمایت معنویی و مالی از زنان کارآفرین به­عمل آید.