فراتحلیل مطالعات انجام شده پیرامون ویژگی های شخصیتی افراد کارآفرین با تاکید بر نقش خوداثربخشی بر اساس مدل مایکل فرز

هدف: کارآفرینی به عنوان قلب تپنده فعالیت­های اقتصادی، از عوامل مختلفی تاثیر می­پذیرد. ویژگی­های شخصیتی افراد یکی از مهم­ترین عواملی است که بر عملکرد افراد کارآفرین تاثیر می­گذارد اما کیفیت و کمیت آن در تحقیقات مختلف، یکسان نبوده است. پژوهش حاضر با استفاده از رویکرد فراتحلیل، به عنوان یک روش مناسب با اصلاح اثرات غیرواقعی ناشی از خطای نمونه­گیری و پایایی پایین، قصد دارد نتایج پژوهش­های قبلی را جمع­بندی کرده و به طور آماری اثرگذاری نقش ویژگی­های شخصیتی را مشخص می­نماید. با توجه به اینکه برای ویژگی­های شخصیتی دیدگاه­های مختلفی وجود دارد؛ این پژوهش ضمن یکپارچه سازی مطالعات انجام شده، به بررسی این نکته نیز پرداخته که کدام دیدگاه نظری تاثیر بیشتری بر کارآفرینی دارد. روش: پژوهش حاضر از حیث ماهیت هدف، بنیادی؛ بر حسب گرداوری اطلاعات توصیفی و براساس ماهیت پژوهش از نوع پیمایشی است. برای این منظور، روش فراتحلیل به کارگرفته شد و پژوهش­های داخلی و خارجی مرتبط با موضوع از پایگاه­های اطلاعاتی داخلی همچون جهاد دانشگاهی، مجلات نور، پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات و پایگاه اطلاعات علمی وگوگل اسکولار استفاده گردید. ابزار اندازه­گیری این پژوهش چک لیست فراتحلیل بود و سپس داده­های آماری از طریق نرم افزار فراتحلیل (ویرایش دوم) مورد تحلیل قرار گرفت. یافته‌ها: یافته­های پژوهش نشان می­دهد داده­ها نامتجانس بوده و عدم سوگیری انتشار در یافته­ها حاکی از معنادار بودن اندازه اثر کلی است. میانگین اندازه اثرکلی مطابق با جدول کوهن، در سطح متوسط قرار دارد و لذا می­توان گفت بین ویژگی­های شخصیتی با کارآفرینی رابطه معنادار وجود دارد. به بیان دقیق­تر، نتایج پژوهش حاضر نشان داد ویژگی­های شخصیتی اعم از برونگرایی، روانرنجوری، سازگاری، با وجدانی، گشودگی به تجربه، که براساس نظریه Costa & McCrae مطرح شده و یا کنترل درونی، توفیق طلبی، خلاقیت، ریسک پذیری، عزت نفس و خودکارآمدی که Rauch & Frese مطرح کردند؛ با عملکرد کارآفرینان در ارتباط است. علاوه­براین، در مقایسه دو دیدگاه صفات کلی و صفات خاص شخصیتی، اندازه اثرهای مربوط به دیدگاه صفات خاص بزرگ­تربود. همچنین، از بین ویژگی­های مختلف شخصیتی، صفات خلاقیت و خوداثربخشی اندازه اثر بزرگ تری نسبت به سایر ویژگی­ها داشتند. نتیجه: می­توان نتیجه گرفت اگرچه ویژگی­های شخصیتی عامل مهمی در عملکرد کارآفرینان است با این حال، تمامی این خصوصیات تاثیر یکسانی بر رفتار کارآفرینی افراد ندارد و برخی از آن­ها، که در این پژوهش صفات خاص نامیده شده اند، نقش پررنگ­تری در این خصوص دارند. از آنجایی که این خصیصه­ها بر ارائه توصیفات روشن­تری متمرکز هستند که در زمان و مکان یا نقش خاصی رخ می­دهد، اندازه اثر بزرگ­تری ایجاد می­نمایند. و لذا توسعه این خصیصه­ها می­تواند منجر به بهبود عملکرد کارآفرینان گردد. از دیگرسو، خلاقیت و خودکارآمدی به ترتیب رابطه قوی­تری با رفتار کارآفرینانه داشتند. به نظر می­رسد ایجاد یک کسب و کار جدید بیش از هرچیز مستلزم تفکری متفاوت از دیدگاه­های رایج است و به خلاقیت و نوآوری نیاز دارد. همچنین، لازم است تا فرد به توانمندی­های خود باور داشته باشد و به نقش موثر خود در تغییر شرایط اطمینان پیدا کند تا بدین ترتیب تردید­ها مانع از رفتار کارآفرینانه ایشان نگردد.