Adî Konkordatoda Kiraya Verenin Hapis Hakkının Kullanılması

Adî konkordatoda kiraya verenin hapis hakkının kullanılıp kullanılamayacağı tartışmalı bir konudur. Zira hapis hakkına dayalı olarak konkordato mühletinde her ne kadar rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takip başlatılabilse de hapis hakkı defteri tutulup tutulamayacağı tartışmalıdır. Hapis hakkının doğumuyla değişken durumda olan hapis hakkının konusunu oluşturan malların, ferdîleştirme ihtiyacı ve rehinde belirlilik ilkesi uyarınca somut bir aynî rehin hakkına dönüşmesi hapis hakkı için defter tutulmasıyla sağlanır. Böylece hapis hakkı konusu mallar belli hâle gelir. Hapis hakkı için defter tutulmadığı takdirde bu hakka dayalı olarak tamamlayıcı merasim kapsamında taşınır rehninin paraya çevrilmesi yoluyla takip başlatılamaz. Hapis hakkı defteri söz konusu takibin hazırlayıcısıdır. Hapis hakkı defteri tutulması, konkordato projesi açısından rehin yükünün belirlenmesine, projenin içeriğinin netleştirilmesine ve nakit yaratılmasına katkıda bulunur. Konkordato mühletinde hapis hakkının kullanılmasının konkordato prosedürüne olumsuz bir etkisi yoktur. Özellikle konkordato mühleti öncesine ilişkin kira alacağını teminat altına alan hapis hakkının, konkordato mühleti içinde kullanılabilmesine ilişkin farklı ihtimâller ve bunu haklı gösteren gerekçeler söz konusudur. Bu hukukî durumun ortaya konulup bir sonuca ulaşılabilmesi için, hapis hakkının konusunun, niteliğinin, amacının, hapis hakkı için defter tutulması işleminin niteliğinin, amacının, işlevinin ve hapis hakkına ilişkin olabilecek konkordato hükümlerinin gösterdiği özelliklerin hapis hakkı özelinde ele alınması gerekir. Bu çalışmada öncelikle kiraya verenin hapis hakkının amacı, doğumu, niteliği, konusu, şartları, kapsamı ve kullanılması ele alınmıştır. Sonrasında hapis hakkının kullanılması, konkordatoya ilişkin İcra ve İflâs Kanunu’nun özellikle 286., 294., 295., 297., 298., 299., 302., 307., ve 308h maddeleri açısından değerlendirilmiştir. Konuyla ilgili olarak yargı kararlarına ve İsviçre hukukundaki duruma da yer verilmiştir.