Confirmatory Factor Analysis and Fit Indices: Review

Fen, sosyal ve sağlık bilimlerinde yapılan ölçek uyarlama ve geliştirme çalışmalarının yapısal geçerliliğinin test edilmesi önemlidir. Geçerliliğin test edilmesi, doğrudan ölçülebilen gözlenen ve doğrudan ölçülemeyen gizil değişkenler olmak üzere, temelde iki değişken üzerine kurulan yapının veri tarafından sınanması mantığına dayanmaktadır. Bu çalışmada, Yapısal Eşitlik Modelleri (YEM) grubundan olan Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) incelenmiştir. Teorik yapıya sahip olan DFA, Yapısal Eşitlik Modellerinin (YEM) bir türüdür ve uygulaması zor olan bir analiz yöntemidir. Ayrıca modelin veri tarafından sınanmasında, modelin uyumunu ortaya koyan uyum indekslerine yer verilmiştir. Çocuklarda Yeme Davranışı Anketi (ÇYDA) verileri kullanılıp, LISREL programının önerdiği farklı modeller sınanarak, model iyileştirmesi yapılmıştır. DFA ve uyum indeksleri uygulaması için Yılmaz ve ark. tarafından Mayıs-Haziran 2008 tarihleri arasında Gaziosmanpaşa Üniversitesi Tıp Fakültesi Pediatri Anabilim Dalı polikliniğine başvuran çocukların ve Tokat ilindeki anaokulu ve anasınıflarına devam eden öğrencilerin ebeveynlerine (n=468) uygulanmış olan Çocuklarda Yeme Davranışı Anketi (ÇYDA) verileri kullanılmıştır. Açıklayıcı Faktör Analizi (AFA) değerleri iyi düzeyde seyreden bir çalışmanın DFA sonuçlarının, AFA'da bulunandan daha kötü olduğu görülmektedir. Uygulamada Lisrel programının önerdiği düzeltmelerle üretilen 5 modelin sonuçlarına göre, modelin ürettiği uyum indekslerinde düzelme olduğu gösterilmiştir. Yapısal geçerliliğin sınanmasında, açıklayıcılığı göz önünde bulunduran AFA'ya ait bulguların, DFA ile sınanıp gerektiğinde model düzeltmesine gidilmesi, modeli daha kullanışlı ve geçerli kılacaktır.