Yildiz Porcelain Factory: The Heart of Production in the Palace Garden with Its Establishment and Operation

Osmanlı Devleti’nde sanayileşme hareketinin yoğunlaştığı dönem, Sultan II. Abdülhamid devridir. Padişahın kendi sarayının bahçesine bir porselen fabrikası açtırması, teknolojide modernleşme ve çağı yakalamaya verdiği önemin en iyi göstergesi olmalıdır. Yıldız Porselen Fabrikası’nın kuruluş amacı, padişah için porselen üretmektir. Bu dönemde saray ve kasırlar Çin veya batı porselenlerinden ziyade Yıldız Porselen Fabrikası’nda üretilen eşsiz sanat eserleriyle dolmuştur. Fabrikanın pek çok benzersiz mamulü, başta Avrupa olmak üzere pek çok devlet sarayına da hediye olarak sunulmuştur. 1894 yılında faaliyete başlamış olan fabrika, idarî ve malî açıdan dönemin padişah ve sarayının gelir-giderlerini idare eden Hazine-i Hassa Nezareti’ne bağlanmıştır. Çağdaşı teknoloji örnek alınarak modern bir üretim merkezi halinde faaliyette bulunan müessesenin, idarî görevlilerin yanı sıra geniş bir teknik kadroya da sahip olduğu görülmektedir. Yıldız Porselen Fabrikası’nın inşasından itibaren teşkilatlanmasını ve işleyişini açıklığa kavuşturmayı amaçlayan bu makale, arşiv vesikaları üzerinden kurumun tarihini şekillendirmek üzere kaleme alınmıştır.