Munis Tekinalp’i Yeniden Düşünmek: Biyografisine ve Entelektüel Serüvenine Dair Yeni Katkılar

Mutlakıyet, Meşrutiyet ve Cumhuriyet devirlerinde eserler vererek Türk düşüncesinde derin izler bırakmış Osmanlı Yahudisi Munis Tekinalp’in (Moiz Kohen) biyografisini ve külliyatını merkeze alan bu çalışma, literatürde yerleşik hâle gelmiş bibliyografik hataları tashih etmeyi ve yazarın entelektüel mirasını tarihsel bir zemine oturtmayı amaçlamaktadır. Makalede, birincil kaynaklar, arşiv belgeleri ve metin analizi yöntemi kullanılarak Tekin Alp’in eserlerinin neşir tarihleri ve kullandığı müstear isimler yeniden değerlendirilmektedir. Bu bağlamda, Tekin Alp’in 1915 tarihli Türkismus und Pantürkismus adlı Almanca eseri ile bu kitabın İngilizce tercümesi arasındaki ilişki, I. Dünya Harbi’ndeki propaganda-karşı propaganda süreçleri bağlamında tetkik edilmiştir. Araştırma sonucunda, The Turkish and Pan-Turkish Ideal adıyla yayımlanan İngilizce tercümenin, 1916 yılında İngiliz istihbaratı tarafından bastırıldığı; Arnold J. Toynbee aracılığıyla sadece İttihat ve Terakki’yi değil, bir bütün olarak İttifak devletleri bloğunu hedef alan stratejik bir propaganda aracı olarak kullanıldığı ortaya konulmuştur. Makalede ayrıca, Tekin Alp’e ait olduğu tartışılan “P. Risal” müstearının kullanımı hususu açıklığa kavuşturulmakta ve Tekin Alp’in şimdiye kadar bilinmeyen, erken döneme ait iki Fransızca makalesi literatüre tanıtılmaktadır.