Küreselleşme, Ekonomik Gelişme ve Enflasyon Ortamında Türkiye’de Gıda Arzı: FBARDL ve Dalgacık Tutarlılık Analizi

Türkiye’de son yıllarda yaşanan hızlı nüfus artışı, yüksek enflasyon oranları ve küresel ekonomik dalgalanmalar, gıda arzını etkileyen yapısal kırılganlıkları daha görünür hâle getirmiştir. Özellikle gelişmekte olan ekonomilerde bu tür kırılganlıklar, yalnızca üretim kapasitesini değil, aynı zamanda sektörel istikrarı ve sürdürülebilirliği de tehdit etmektedir. Bu çalışma, küreselleşme, gelir düzeyi ve enflasyon gibi temel makroekonomik değişkenlerin Türkiye’deki tarımsal gıda arzı üzerindeki etkilerini ampirik olarak analiz etmektedir. 1970–2022 dönemine ait zaman serisi verilerine dayalı olarak yürütülen analizde Fourier Bootstrap ARDL modeli ile Dalgacık Tutarlılık (Wavelet Coherence, WTC) yöntemi birlikte kullanılmıştır. Bulgular, küreselleşmenin uzun vadede tarımsal üretimi olumsuz etkilediğini, gelir düzeyindeki artışın ise üretimi destekleyici bir rol oynadığını ortaya koymaktadır. Enflasyonun etkisi ise sınırlı olmakla birlikte dönemsel dalgalanmalar göstermektedir. Çalışma, tarımsal üretimin yalnızca makroekonomik göstergelere değil, aynı zamanda kurumsal yapı, destekleme politikaları ve çevresel koşullar gibi çok yönlü etkenlere bağlı olduğunu göstermektedir. Bu çerçevede, gıda arzının güvence altına alınmasına yönelik politikaların çok boyutlu bir perspektifle ele alınması gerektiği sonucuna ulaşılmaktadır.