Rules of engagement as a security protocol and their potential application to autonomous weapon systems : an analysis of original research

W niniejszym artykule przeanalizowano możliwość traktowania zasad użycia siły (rules of engagement, ROE) jako protokołu bezpieczeństwa oraz ich potencjalnego zastosowania do autonomicznych systemów uzbrojenia (autonomous weapon systems, AWS). Badania osadzono w szerszym projekcie dotyczącym teorii protokolaryzacji, która opisuje ustanawianie skodyfikowanych norm i procedur mających porządkować funkcjonowanie złożonych systemów społecznych, w tym struktur bezpieczeństwa. Protokół bezpieczeństwa rozumiany jest jako stabilny, normatywny system umożliwiający kontrolę i uporządkowanie działań w warunkach niepewności i ograniczonej świadomości sytuacyjnej. Zasady użycia siły, jako dyrektywy wydawane przez kompetentne władze wojskowe, regulują okoliczności i ograniczenia użycia siły, pełniąc funkcje kontroli prowadzenia działań zbrojnych, ochrony sił oraz zapewnienia zgodności operacji z celami strategicznymi. Badanie, oparte na wywiadach pogłębionych z ekspertami (prawnikami, oficerami wojskowymi, przedstawicielami instytucji międzynarodowych), miało zweryfikować dwie hipotezy: czy ROE można uznać za swoisty kodeks postępowania na współczesnym polu walki oraz czy stanowią one przykład protokołu bezpieczeństwa. Większość respondentów potwierdziła oba założenia, wskazując na operacjonalizację norm prawnych w formie jasnych, praktycznych dyrektyw, choć zwrócono uwagę na techniczny charakter ROE i ich zmienność w zależności od kontekstu operacyjnego. Wywiad zawierał także pytania dotyczące możliwości zastosowania ROE do systemów autonomicznych. W odniesieniu do AWS, część ekspertów uznała, że możliwe jest tworzenie dedykowanych ROE regulujących ich użycie, jednak podkreślono ograniczenia technologiczne, problem „czarnej skrzynki” oraz konieczność zachowania nadzoru człowieka w decyzjach o użyciu siły. Wskazano także na ryzyko antropomorfizacji AWS i trudności w implementacji zasad wymagających oceny proporcjonalności czy rozróżniania celów. W konkluzji podkreślono, że choć ROE mogą spełniać funkcję protokołu bezpieczeństwa, to ich zastosowanie do AWS wymaga elastyczności, interoperacyjności i stałej aktualizacji, a także współpracy między prawnikami, wojskowymi i ekspertami zajmującymi się nowymi technologiami, aby zapewnić zgodność operacyjną z normami prawnymi i etycznymi.