Laughter in the Philosophy of Spinoza and Hobbes: Human Nature, Rationality, and Power Dynamics

Bu makale, gülmeyi Spinoza ve Hobbes’un insan doğası, rasyonalite ve iktidar tasavvurları içinde karşılaştırmalı olarak ele almaktadır. Çalışma, gülmenin yalnızca gündelik bir duygu dışavurumu değil; öznenin kendisini ve başkasını kurma biçimlerini açığa çıkaran politik-etik bir “gösterge alanı” olduğunu ileri sürmektedir. Hobbes’un Leviathan’daki yaklaşımında gülme, “ani zafer/sudden glory” duygusuna yaslanır; karşılaştırma üzerinden üretilen üstünlük, toplumsal rekabeti ve hiyerarşik düzeni yeniden üretir. Bu nedenle gülme, Hobbes’ta doğa durumu tahayyülünün ve egemenliğin sınır tanımazlığına eşlik eden bir iktidar tekniği olarak okunabilir. Spinoza’nın Etika’sında ise gülme, aklın rehberliğinde çözümlenebilir bir duygulanım olarak, neşeyle (laetitia) birlikte öznenin eyleme gücündeki artışı imler; tahakküm değil, daha yetkin bir varoluş kipine geçişin belirtisidir. Makale, bu iki hattı gülmenin (i) aşağılayıcı/rekabetçi ve (ii) neşeye dayalı/özgürleştirici işlevleri üzerinden ayrıştırarak, erken modern siyaset felsefesinde duygulanımların iktidar düzenekleriyle ilişkisini görünür kılmaktadır.