حکمرانی علوی، جلوهای کامل از حکومت بر پایهی عدالت، قانونگرایی و رعایت کرامت انسان است. در نظام حکمرانی امام علی(ع)، عدالت نه صرفاً یک ارزش اخلاقی، بلکه محور تمامی تصمیمها و رفتارهای سیاسی، اداری و قضایی بود. آن حضرت با تکیه بر اصولی چون نظارت بر قضات، مساوات در برابر قانون، حفظ حقوق مردم و استقلال قاضی، الگویی ماندگار از حکومت اسلامی عدالتمحور ارائه داد تحقق دادرسی عادلانه از مهمترین اهداف نظامهای قضایی و از ارکان اساسی عدالت اجتماعی بهشمار میرود. در اندیشه اسلامی، سیره امام علی(ع) نمونهای ممتاز از عدالت قضایی و رعایت حقوق انسانها در فرآیند دادرسی است. پژوهش حاضر با عنوان با رویکردی توصیفی–تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانهای، به بررسی تطبیقی اصول دادرسی در سیره علوی و نظام کیفری جمهوری اسلامی ایران میپردازد. مسئله اصلی تحقیق، میزان انطباق اصول بنیادین دادرسی در سیره امام علی(ع) همچون اصل برائت، بیطرفی قاضی، منع شکنجه، حق دفاع و تساوی سلاحها با اصول پذیرفتهشده در نظام کیفری معاصر ایران است. ضرورت این پژوهش در آن است که نظام حقوقی ایران مبتنی بر فقه امامیه و آموزههای اسلامی است؛ بنابراین، تحلیل تطبیقی میان این دو نظام میتواند به غنای نظری حقوق کیفری و ارتقای عدالت قضایی در کشور یاری رساند. هدف اصلی این پژوهش، تبیین و تحلیل تطبیقی اصول دادرسی عادلانه در سیرهی امام علی(ع) و نظام کیفری جمهوری اسلامی ایران است تا ابعاد آن در فرآیند دادرسی بهصورت منسجم بررسی گردد. روش این پژوهش به صورت توصیفی- تحلیلی با ابزار کتابخانهای است و یافتههای پژوهش نشان میدهد که میان سیره امام علی(ع) و اصول دادرسی در قوانین کیفری ایران، انطباق و همپوشانی گستردهای وجود دارد و بسیاری از اصول حقوقی معاصر برگرفته از همان مبانی عدالتمحور و انسانگرایانه سیره علوی است. در نتیجه، میتوان گفت نظام کیفری ایران در بنیان خود بازتابی از عدالت قضایی علوی است و تداوم توجه به این مبانی میتواند نقش مهمی در کارآمدسازی فرآیند دادرسی ایفا کند.
Farahani et al. (Thu,) studied this question.