Iğdır Üniversitesi Şehit Bülent Yurtseven Yerleşkesi’nde kullanılan peyzaj bitkilerinin etnobotanik açıdan değerlendirilmesi

Bitkiler ile insanlar arasındaki etkileşim, insanlık tarihi kadar eski olmakla birlikte, bu ilişki kuşaktan kuşağa aktarılarak günümüze ulaşmıştır. Bu etkileşimi çok yönlü biçimde ele alan etnobotanik bilimi, bitkilerin insanlar tarafından geleneksel bilgi ve deneyimlerle nasıl kullanıldığını inceleyen disiplinler arası bir alandır. Etnobotanik çalışmalar, yalnızca bitkilerin yerel halk tarafından kullanım biçimlerini değil aynı zamanda kültürel mirasın korunması, biyolojik çeşitliliğin sürdürülebilirliği, kırsal kalkınmanın desteklenmesi ve tehdit altındaki türlerin korunması gibi çeşitli alanlara da katkı sunmaktadır. Bu bağlamda etnobotanik, ekolojik ve kültürel açıdan önemli bir bilimsel disiplindir. Bu çalışma, Iğdır Üniversitesi Şehit Bülent Yurtseven Yerleşkesi’nde yer alan peyzaj alanlarında kullanılan süs bitkilerinin etnobotanik özelliklerini incelemektedir. Sekiz yıllık süreçte yerleşke peyzajına adapte olan bitkiler, literatür ve sertifika bilgileri doğrultusunda belirlenmiş; tıbbi, gıda, yakacak, eşya yapımı ve kozmetik gibi kullanım alanları açısından değerlendirilmiştir. Araştırma sonucunda yerleşke alanında etnobotanik kullanıma sahip 66 farklı bitki taksonu tespit edilmiş; bunlardan 60’ının tıbbi, 49’unun gıda, 18’inin eşya yapımı ve 13’ünün yakacak amacıyla kullanılabildiği belirlenmiştir. Elde edilen bulgular, yerleşkede yetiştirilen süs bitkilerinin yalnızca estetik değil, aynı zamanda geleneksel tıp, beslenme ve çeşitli kültürel kullanımlar açısından da dikkate değer bir etnobotanik potansiyele sahip olduğunu göstermektedir. Bu çalışma, kullanılan bitkilerin sadece estetik değil aynı zamanda etnobotanik açıdan da değerlendirilmesinin sürdürülebilir tasarım yaklaşımlarının geliştirilmesi ve kültürel mirasın korunması açısından önemli olduğunu ortaya koymaktadır. Bu bitkiler; peyzaj tasarımcıları ve ilgili yöre halkına doğru bir şekilde tanıtıldığında hem bitki çeşitliliği sürdürülebilirliğinin sağlanması hem de bölgenin ekonomik ve kültürel kalkınması bakımından önemli bir rol oynayacaktır.