Newton Düşüncesinde Aristoteles: Bilimsel Yöntem ve Doğa Felsefesinin Dönüşümü Üzerine Karşılaştırmalı Bir İnceleme

Antik Yunan’da bilimleri sistematik biçimde sınıflandırarak nedensellik ilkesini merkeze alan ve gözleme dayalı bir bilimsel yöntem öneren Aristoteles, bilim felsefesinin kurucu figürlerinden biri olarak kabul edilir. Onun benimsediği teleolojik ve nitel açıklama çerçevesi, yüzyıllar boyunca doğa felsefesinin temelini oluşturmuştur. Isaac Newton ise on yedinci yüzyıl bilimsel devriminin zirvesindeki isimdir. Evrenin işleyişini matematiksel yasalarla formüle ederek mekanik bir modele indirgeyen Newton, Principia adlı eserinde ortaya koyduğu evrensel kütleçekimi ve hareket yasalarıyla modern fiziğin temellerini atmıştır. Haliyle, iki düşünürün ortaya koydukları ve kendi dönemlerinde başat bir konuma gelmelerine yol açan bilimsel anlayışları, sonraki dönem bilim tarihi incelemelerinde sıklıkla karşılaştırma konusu edilmiş ve Newton'ın ortaya koyduğu bilimsel yaklaşımın, Aristotelesçi geleneğin temel varsayımlarından esaslı bir uzaklaşmaya işaret ettiği düşünülmüştür. Söz konusu bu çalışma, tam olarak bu iddia üzerinde odaklanarak, Newton’ın Aristotelesçi anlayışla kurduğu ilişkiyi daha yakından incelemeyi amaçlamaktadır. Bu doğrultuda giriş kısmında düşünürün biyografisine ilişkin kısa değerlendirmelere yer verilen çalışmanın ilk kısmında ise doğrudan Newton'ın eserlerinde ve bilinen el yazmalarında Aristoteles’e yaptığı atıfların izleri sürülmüştür. Özellikle Newton'ın eğitimin yıllarından ölümüne kadar ortaya koyduğu metinlerde, Aristoteles'e yapılan tüm atıflar, kronolojik olarak tespit edilmeye ve incelenmeye çalışılmıştır. İkinci bölümde düşünürler karşılaştırmalı bir eleştirel analize tabi tutulmaktadır. Her iki düşünürün doğa felsefesi, bilimsel kabuller ve metodolojik yaklaşımlarına göndermelerde bulunulan bölümde, düşünürler arasındaki yaklaşım farklılığına ışık tutulmaya çalışılmıştır. Böylelikle iki düşünür arasındaki düşünsel temas noktalarına ilişkin mevcut literatürdeki yorumlara tamamlayıcı bir perspektif sunulmak istenmiştir.