Uzaktan Algılama ve Yeryüzü Gözlem Verileriyle Toprak Karbonunun Analizi: Bibliyometrik Bir Yaklaşım

Bu çalışma uzaktan algılama ve yeryüzü gözlem verileriyle desteklenen bilimsel eğilimleri bibliyometrik yöntemlerle incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmada veri kaynağı olarak Web of Science Core Collection veri tabanı kullanılmış ve 2000–2025 yılları arasında yayımlanan “soil carbon”, “soil organic carbon”, “remote sensing”, “earth observation” ve “digital soil mapping” anahtar kelimelerini içeren çalışmalar analiz edilmiştir. Bibliyometrik analizler VOSviewer yazılımı kullanılarak gerçekleştirilmiş; atıf ağı, anahtar kelime eş-oluşum ağı, yazar ve ülke düzeyinde ortak yazarlık ağı, ortak atıf ağı ve bibliyografik eşleşme ağı analizleri uygulanmıştır. Analiz sonuçları, toprak karbonu araştırmalarında özellikle 2015 sonrası dönemde önemli bir yayın artışı olduğunu göstermektedir. Atıf ağı analizinde yüksek etkiye sahip çalışmaların SOC haritalama, modelleme ve iklim değişikliği ile arazi kullanımı etkileşimi üzerine yoğunlaştığı belirlenmiştir. Anahtar kelime analizleri ise araştırmaların “soil organic carbon”, “climate change”, “carbon sequestration” ve “remote sensing” kavramları etrafında yoğunlaştığını göstermiştir. Yazar ve ülke iş birliği analizleri Çin, ABD ve Avrupa ülkelerinin literatürde önemli araştırma merkezleri olduğunu ortaya koymuştur. Çalışma, uzaktan algılama verilerinin, toprak karbonunun mekânsal dağılımını belirlemede ve karbon yönetimi stratejilerinin geliştirilmesinde önemli bir araç olduğunu göstermektedir. Bu çalışma, SOC ve uzaktan algılama literatürünü yalnızca yayın ve atıf eğilimleri açısından değil, aynı zamanda kavramsal odaklar, bilimsel iş birliği yapıları ve ülke bazlı araştırma merkezleri açısından birlikte değerlendirerek mevcut bibliyometrik çalışmalardan ayrılmaktadır. Bu kapsamda çalışmada “toprak karbonu” genel bir üst kavram olarak, “toprak organik karbonu (SOC)” ise uzaktan algılama, dijital toprak haritalama ve makine öğrenmesi tabanlı çalışmalarda en sık analiz edilen organik karbon bileşeni olarak kullanılmıştır.