Hydration of patients in the end of life based on current recommendations

W schyłkowym stadium choroby celem opieki jest poprawa jakości życia chorego.Jednym z dylematów etycznych jest sztuczne nawadnianie, a szczególnie jego zaprzestanie.Pomimo niewielu dowodów na korzyści z nim związane oraz trudności w stworzeniu precyzyjnych wytycznych, opinia społeczna na temat sztucznego nawadniania jest pozytywna.Koniecznym pozostaje wyjaśnienie chorym i ich bliskim roli nawadniania w terminalnym okresie choroby.Powinni być oni świadomi ryzyka i korzyści z jego wdrożenia.Wszelkie decyzje należy podejmować ostrożnie i dopasowywać je do indywidualnych potrzeb pacjenta, tak by zachować równowagę pomiędzy efektywnością płynoterapii a nasileniem działań ubocznych.W opiece paliatywnej wykorzystywane są różne metody nawodnienia.Nadrzędną drogą podaży płynów pozostaje droga doustna, przy czym bardzo ważne jest zapobieganie i leczenie suchości jamy ustnej.Często wykorzystywane są również drogi enteralna oraz parenteralna.Według dostępnego piśmiennictwa, pomimo potencjalnie pozytywnego wpływu na jakość umierania, sztuczne nawadnianie nie powinno być rutynowo rozpoczynane w ostatnich dniach życia.Uważa się, że nie wpływa na kontrolę większości objawów i czas przeżycia.Ma potencjał wywoływania bądź nasilania uciążliwych dolegliwości.Istnieją jednak dowody na korzystny wpływ nawadniania w przypadku hiperkalcemii, delirium indukowanym odwodnieniem oraz odwodnienia w przebiegu odwracalnej przyczyny.Przy podejmowaniu decyzji zawsze należy brać pod uwagę stan kliniczny chorego, obecność cech odwodnienia lub przewodnienia, kulturowe i duchowe przekonania pacjenta, obecność chorób współistniejących, wzrost, masę ciała oraz czas nieprzyjmowania płynów doustnie.Najistotniejszym czynnikiem pozostaje zawsze komfort pacjenta.