Sürdürülebilir Sporun Geleceği: Spor Bilimleri Öğrencilerinde Karbon Ayak İzi Farkındalığı

Öz Bu araştırmanın amacı, Spor Bilimleri Fakültesi öğrencilerinin karbon ayak izi farkındalık düzeylerini belirlemek ve bu farkındalığın cinsiyet, öğrenim görülen bölüm, yerleşim yeri ve çevre eğitimi alma gibi çeşitli değişkenlere göre incelemektir. Araştırma TÜBİTAK 2209-A Üniversite Öğrencileri Araştırma Projeleri Destekleme Programı tarafından sağlanan destekle gerçekleştirilen “Spor Bilimleri Öğrencilerinin Karbon Ayak İzi Farkındalıklarının İncelenmesi” başlıklı projeden üretilmiştir. Araştırmanın evrenini Türkiye’deki Spor Bilimleri Fakültesi’nde öğrenim gören öğrenciler, örneklemini ise 2024-2025 eğitim-öğretim yılında Kırıkkale Üniversitesi Spor Bilimleri Fakültesi’nde öğrenim gören gönüllü 487 öğrenci (249 kadın, 238 erkek) oluşturmaktadır. Nicel araştırma yöntemlerinden tarama modelinin kullanıldığı çalışmada veri toplama aracı olarak "Kişisel Bilgi Formu" ve "Karbon Ayak İzi Farkındalık Ölçeği (KAİFÖ)" kullanılmıştır. Verilerin analizinde betimsel istatistikler, Bağımsız Örneklemler t-Testi ve Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA) uygulanmıştır. Araştırma bulgularına göre; kadın öğrencilerin gıda farkındalığı erkek öğrencilere göre anlamlı düzeyde daha yüksek bulunmuştur. Çevre eğitimi alan öğrencilerin elektrik ve atık yönetimi konularındaki farkındalıklarının, eğitim almayanlara göre daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Bölümler arası karşılaştırmada, Rekreasyon bölümü öğrencilerinin farkındalık düzeylerinin diğer bölümlere kıyasla daha düşük olduğu görülmüştür. Ayrıca, lisans eğitimi öncesinde köyde yaşayan öğrencilerin karbon ayak izi farkındalıklarının şehir ve büyükşehirde yaşayanlara göre anlamlı düzeyde yüksek olduğu belirlenmiştir. Sonuç olarak, çevre eğitimi almanın elektrik ve atık gibi bireysel kontrol alanlarında farkındalığı artırdığı ancak ulaşım gibi makro konularda yetersiz kaldığı, Rekreasyon bölümü öğrencilerinin farkındalık düzeylerinin diğer bölümlere göre daha düşük olduğu ve köy kökenli öğrencilerin şehirde yaşayan öğrencilere kıyasla daha yüksek çevre bilincine sahip olduğu söylenebilir. Bu durum, spor bilimleri öğrencilerindeki karbon ayak izi farkındalığının yalnızca teorik eğitimlerle değil; sosyo-kültürel arka plan, yaşantısal tecrübeler ve branş dinamikleriyle doğrudan şekillendiğini göstermektedir. Anahtar Kelimeler: Karbon Ayak İzi, Sürdürülebilirlik, İklim Değişikliği, Çevre Eğitimi, Spor ve Çevre. Abstract The purpose of this study is to determine the carbon footprint awareness levels of Sports Sciences Faculty students and to examine this awareness according to various variables such as gender, department of study, place of residence, and whether they have received environmental education. This research was derived from a project titled "Investigation of Carbon Footprint Awareness of Sports Sciences Students," supported by the TÜBİTAK 2209-A University Students Research Projects Support Program. The population of the study consists of students studying at Faculties of Sports Sciences in Turkey, while the sample comprises 487 volunteer students (249 female, 238 male) studying at Kırıkkale University Faculty of Sports Sciences during the 2024-2025 academic year. In the study, which utilized the survey model—a quantitative research method—a "Personal Information Form" and the "Carbon Footprint Awareness Scale (CFAS)" were used as data collection tools. Descriptive statistics, Independent Samples t-Test, and One-Way Analysis of Variance (ANOVA) were applied in the data analysis. According to the research findings, the food awareness of female students was found to be significantly higher than that of male students. It was determined that the awareness levels of students who received environmental education regarding electricity and waste management were higher than those who did not receive such education. In the comparison between departments, it was observed that the awareness levels of Recreation department students were lower compared to other departments. Furthermore, it was determined that the carbon footprint awareness of students who lived in a village prior to their undergraduate education was significantly higher than those living in cities and metropolitan areas. In conclusion, it can be said that receiving environmental education increases awareness in individual control areas such as electricity and waste but remains insufficient in macro issues such as transportation; that Recreation department students have lower awareness levels compared to other departments; and that students with a village background possess higher environmental consciousness compared to students living in urban areas. These findings indicate that carbon footprint awareness among sports science students is shaped not only by academic education but also by socio-cultural backgrounds, daily life experiences, and the environmental dynamics of their specific disciplines.