Dijital Okuryazarlık Yolculuğu: Ebeveynler ve Çocuklar Elele

Amaç: Dijital çağda ebeveynlerin ve çocukların dijital okuryazarlık süreçlerindeki rollerini, sorumluluklarını ve karşılaştıkları zorlukları incelenmesidir. Araştırmanın temel hedefi, dijital okuryazarlığın yalnızca teknik becerilerle sınırlı olmadığını; aynı zamanda eleştirel düşünme, etik farkındalık, dijital vatandaşlık ve çevrimiçi güvenlik gibi çok boyutlu bileşenleri kapsayan bir yaşam becerisi olduğunu ortaya koymaktır. Ayrıca çalışma, ebeveynlerin dijital farkındalık düzeyinin çocukların dijital dünyadaki güvenli, üretken ve bilinçli katılımı üzerindeki etkisini açıklamayı hedeflemektedir. Yöntem: Araştırma, nitel bir yaklaşım benimseyen literatür taraması (kavramsal analiz) yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. 2008–2025 yılları arasında yayımlanmış ulusal ve uluslararası akademik makaleler, raporlar ve kitaplar incelenmiştir. Kaynak seçimi, “dijital okuryazarlık, dijital ebeveynlik, çevrimiçi güvenlik, dijital bölünme, medya okuryazarlığı” anahtar kelimeleri kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler dijital okuryazarlığın ebeveyn ve çocuk perspektifinden nasıl ele alındığı, temel kavram ve bulgular üzerinden sınıflandırılmıştır. Bulgular: Dijital beceriler yalnızca teknik bilgi değil, eleştirel düşünme, etik farkındalık ve güvenli dijital davranış yetkinliklerini de içermektedir. Ebeveyn katılımı, çocukların çevrimiçi güvenliği, medya okuryazarlığı ve akademik başarısı üzerinde doğrudan belirleyici bir faktördür. Van Dijk’ın Dijital Bölünme Teorisi çerçevesinde, sosyoekonomik eşitsizliklerin dijital erişim, beceri ve kullanım farklılıklarını artırdığı; ancak ebeveyn farkındalığı ve eğitim politikalarının bu eşitsizlikleri azaltabileceği sonucuna ulaşılmıştır. Yapay zekâ, artırılmış gerçeklik (AR) ve sanal gerçeklik (VR) gibi yeni teknolojilerin öğrenme süreçlerine entegrasyonu, dijital okuryazarlığın geleceğini şekillendiren önemli bir eğilim olarak öne çıkmaktadır. Sonuçlar: Araştırma, dijital okuryazarlığın geliştirilmesinin yalnızca bireysel değil, aynı zamanda kolektif bir toplumsal sorumluluk olduğunu vurgulamaktadır. Ebeveynler, dijital dünyada çocukları için aktif arabulucu ve rehber rolü üstlenmeli; çocuklar ise erken yaşta dijital becerilerle güçlendirilmelidir. Eğitim kurumları, politika yapıcılar ve toplum, dijital eşitsizlikleri azaltmak ve bilinçli dijital vatandaşlık kültürünü yaygınlaştırmak için iş birliği içinde çalışmalıdır.