Study the Biochemical and Physiological Dynamic Responses to Tribenuron-Methyl Herbicide in Sensitive and Resistant Biotypes of Wild Mustard (Sinapis arvensis L.)

کاربرد علف‌کش‌ها به‌عنوان یکی از تنش‌های آنتروپوژنیک 1 ، تأثیرات عمیق و چندوجهی بر سیستم‌های بیوشیمیایی، فیزیولوژیکی و مولکولی گیاهان دارد و می‌تواند سبب بروز تغییرات قابل‌توجه در عملکرد، سازوکارهای دفاعی و مقاومت به علف‌کش می‌شود. مقاومت به علف‌کش، کارایی روش‌های کنترل شیمیایی را کاهش داده و لزوم مطالعه دقیق‌تر مکانیسم‌های مقاومت و طراحی استراتژی‌های مدیریتی نوین را بیش از پیش آشکار می‌سازد. به منظور ارزیابی بیوتیپ­های حساس و مقاوم علف هرز خردل وحشی به علف‌کش تری‌بنورون‌متیل آزمایشی بصورت فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی در آزمایشگاه دانشگاه محقق اردبیلی انجام شد. فاکتور اول بیوتیپ خردل وحشی در 2 سطح (بیوتیپ مقاوم و حساس)، فاکتور دوم زمان اعمال علف‌کش در ۲ سطح (مرحله ترک‌خوردگی پوسته بذر و جوانه‌زنی بذر)، و فاکتور سوم دوزهای علف‌کش تری‌بنورون‌متیل (0، 5، 10، 15، 20، 25 و 30 گرم در هکتار) بودند. در این آزمایش میزان فعالیت آنزیم آلفا آمیلاز، بتا آمیلاز، پرولین، محتوای کلروفیل کل، محتوای کارتنوئید و وزن خشک گیاهچه اندازه‌گیری شدند. نتایج نشان می‌دهد که پاسخ بیوتیپ‌های مقاوم و حساس به علف‌کش تری‌بنورون‌متیل، تحت تأثیر عوامل پیچیده‌‌‌ ژنتیکی، مرحله رشد و دوز علف‌کش قرار دارد. بیوتیپ مقاوم در دوزهای پایین (۵ تا ۱۵ گرم در هکتار) و مراحل اولیه رشد (ترک‌خوردگی پوسته بذر)، سازوکارهای دفاعی مؤثری از جمله افزایش فعالیت آنزیم‌های آلفا-آمیلاز (تا ۲۲۰ درصد) و تجمع ترکیبات محافظتی مانند پرولین (۱۸۵٫۴۵ درصد) و کاروتنوئیدها (۱۱۰٫۶۵ درصد) را فعال می‌کند که نشان‌دهنده تحمل بالای این بیوتیپ به تنش شیمیایی است. این پژوهش بر لزوم مدیریت تلفیقی علف‌های هرز تأکید می‌کند. استفاده از دوزهای بهینه علف‌کش دوزهای پایین (۵-۱۵ گرم در هکتار) می‌توانند بدون القای مقاومت، کنترل مؤثری ارائه دهند. پژوهش حاضر، پلی بین مطالعات پایه و کاربردی است و چارچوبی برای درک سازوکارهای مولکولی مقاومت به علف‌کش‌ها و طراحی راهکارهای نوین مدیریتی در مواجهه با چالش‌های مقاومت فزاینده علف‌های هرز ارائه می‌دهد.