Şebnem İşigüzel’in İstanbullu Amazonlar 1809 adlı romanı, Esma Sultan’ı Osmanlı tahtına çıkaran kurgusuyla alternatif bir tarih anlatısı ortaya koyar. Mevcut literatürde kurmaca ile gerçeklik arasındaki ilişki genellikle doğruluk değeri ya da temsil mesafesi üzerinden ele alınmış; kurmaca karakterlerin ontolojik statüsü ise görece arka planda kalmıştır. Söz konusu boşluğu gidermek amacıyla makalenin ilk bölümünde Alexius Meinong’un “nesne kuramı” çerçevesinde kurmaca karakterlerin ontolojik konumları tartışılmaktadır. Bu bağlamda Esma Sultan karakteri, Osmanlı tahtına çıkmış biri olarak fiziksel dünyada var olmamasına rağmen Meinongcu anlamda “varlık-dışı nesne” olarak ele alınmıştır. Bununla birlikte Saul Kripke’nin geliştirdiği “mümkün dünyalar modeli”, Esma Sultan’ın “mümkün nesne” olarak konumlandırılmasına olanak sağlamıştır. Bu teorik çerçeve, romanın tarihî gerçekliği değiştirmesinin işlevini ortaya koymaktadır. Çalışmanın ikinci bölümünde romanın dayandığı “Osmanlı tahtına bir kadın çıksaydı ne olurdu?” önermesi, alternatif tarih bağlamında incelenmektedir. Roman, feminist bir yeniden yazımla kadın özneyi merkeze alarak tarihsel anlatıyı yeniden kurar. Karakterlerin eylemleri, yerleşik kamusal ve özel alan ayrımını ters yüz ederken eserin ironik üslubu, resmî tarihyazımının nesnellik iddiasına karşı estetik bir karşı-strateji işlevi görür. Böylece roman hem içerik hem biçim düzeyinde ataerkil tarih söylemini aşındırır. Sonuç olarak bu çalışma, romanı Meinongcu ontoloji ve alternatif tarih ekseninde değerlendirerek kurmaca karakterlerin ontolojik statüsüne dair tartışmalara yeni bir bakış açısı sunmayı amaçlamaktadır.
Fatıma Ertürk (Thu,) studied this question.