Türkiye de Medeni Hukukun Kanunlaştırılmasına Yönelik Bir Teşebbüs: Vâcibât Komisyonunun Kuruluşu, Yapısı ve Hukuki Faaliyetleri

Cumhuriyet’in ilanını izleyen dönemde Türkiye’de hukuk sisteminin yeniden yapılandırılması süreci, çeşitli Kavânîn Komisyonları aracılığıyla yürütülen mevzuat hazırlıklarıyla somut bir biçim kazanmıştır. Bu komisyonlardan biri olan Vâcibât Komisyonu, özellikle medeni hukuk alanında gerçekleştirilen düzenleme çalışmalarının öncüllerinden biri olarak dikkat çekmektedir. Söz konusu komisyon, Osmanlı’dan devralınan hukuki mirasın gözden geçirilmesi, yeni düzenlemelere temel teşkil edecek esasların belirlenmesi ve yabancı hukuk sistemlerinden yapılacak iktibaslara yönelik teknik hazırlıkların tespiti gibi önemli görevler üstlenmiştir. İlaveten bu komisyon, önceki dönemin müktesebatından yararlanması bakımından Osmanlı’dan Cumhuriyet’e mufassal bir hukuki birikimin aktarılması işlevini de yerine getirerek Türkiye’nin hukuk tarihinde ilgi çekici bir yer edinmiştir. Bu çalışma, Vâcibât Komisyonunun kuruluşu, kurumsal yapısı ve yürüttüğü faaliyetleri inceleyerek Cumhuriyet’in ilk yıllarında modern medeni hukuk düzeninin tesisine yönelik hazırlık sürecini aydınlatmayı amaçlamaktadır. Çalışmada diğer Kavânîn Komisyonları kapsam dışında bırakılmış, yalnızca Vâcibât Komisyonu özelinde yürütülen çalışmalar, medeni hukukun yenilenmesine dair erken dönem teşebbüslerin tarihsel arka planı çerçevesinde ele alınmıştır. Böylece, Türk hukukunun resepsiyon sürecine geçişinde önemli bir dönemeç teşkil eden bu komisyonun, hukuki dönüşüm sürecindeki rolü ortaya konulmuştur.