Assessment of host plant effects on phytochemical and biochemical characteristics, antioxidant activity, and mineral composition in stem of Iranian Cistanche spp. ecotypes

در مطالعه گیاهان دارویی انگلی، بررسی اثر تنوع زیستی، به‌ویژه تنوع گیاهان میزبان، بر ترکیبات فیتوشیمیایی، خواص زیستی و ترکیبات شیمیایی اهمیت دارد. در این پژوهش، محتوای برخی ترکیبات فیتوشیمیایی، بیوشیمیایی، معدنی و فعالیت آنتی‌اکسیدانی ساقه ۳۰ نمونه اکوتیپ‌های ایرانی گل‌جالیزی ( Cistanche spp.) از استان‌های یزد و کرمان (چهار اکوتیپ C.tubulosa انگل‌شده بر اشنان، خرما، پسته و تاغ و یک اکوتیپ C. salsa بر تاغ) مقایسه شد. عصاره‌گیری سوکسله با حلال‌های آبی و هیدرواتانولی (۸۰:۲۰) انجام گرفت. بیشترین محتوای آنتی‌اکسیدان کل (۰/۰۶±۷۴/۸۶) و فعالیت آنتی‌اکسیدانی ABTS (۰/۰۴±۹۲/۱۴)، DPPH (۰/۰۴±۸۹/۹۱) و FRAP (۰/۰۲±۱/۶۱)، همراه با بیشترین فلاونوئید کل (۱۵۴۸/۶۶ میکروگرم/گرم کوئرستین) و فنول کل (۲۲۷/۹۲ میلی‌گرم/۱۰۰ گرم گالیک اسید) در اکوتیپ ایرانی C. salsa به میزبانی تاغ در عصاره هیدرواتانولی مشاهده شد (P≤۰/۰۱). در کروماتوگرافی مایع متصل به طیف‌سنجی جرمی دوگانه، روتین به‌عنوان ترکیب غالب (۹۷۷/۴۶ میلی‌گرم/کیلوگرم) شناسایی گردید. بیشترین کربوهیدرات کل (۰/۴۹±۸۵/۱۱)، قند محلول (۰/۱۳±۱۴/۸۸)، پروتئین کل (۰/۲۹±۱۳/۰۹) و فیبر خام (۰/۰۶±۲/۵۰) در عصاره هیدرواتانولی C.tubulosa /پسته (P≤۰/۰۱) و بالاترین نیتریک‌اکساید (۰/۳۷±۸۰/۳۰) در C. salsa /تاغ گزارش شد. بیشترین کلسیم، پتاسیم و منگنز در C.tubulosa /تاغ (۲۲۹۱۵/۸۰±۶۵۷/۶۲، ۳۲۹۶۴/۰۶±۱۶۶/۹۴ و ۱۵/۷۰±۰/۹۱ میلی‌گرم/کیلوگرم وزن خشک) و بیشترین آهن در C.salsa /تاغ (۱۲۰۶/۷۶±۱۱/۸۱) مشاهده شد، در حالی که منیزیم و سدیم در C.tubulosa /خرما بیشینه بودند. در مجموع، تاغ بهترین میزبان برای شاخص‌های فیتوشیمیایی و آنتی‌اکسیدانی در C. salsa و برای Ca، K و Mn در C.tubulosa بود؛ همچنین پسته شاخص‌های تغذیه‌ای/ذخیره‌ای C.tubulosa را افزایش داد.