Η νευρωνική εκφύλιση και δυσλειτουργία αποτελούν χαρακτηριστικά γνωρίσματα των νευροεκφυλιστικών ασθενειών. Σημαντική πρόκληση είναι η ανάπτυξη αξιόπιστων διαγνωστικών εργαλείων που θα επιτρέπουν την έγκαιρη διάγνωση των νόσων αυτών. Πρώτος στόχος της παρούσας διδακτορικής διατριβής είναι ο ποσοτικός προσδιορισμός επιλεγμένων πρωτεϊνικών βιοδεικτών στο εγκεφαλονωτιαίο υγρό (ΕΝΥ) και στο αίμα, με σκοπό την υποστήριξη της διαφορικής διάγνωσης διαφόρων νευροεκφυλιστικών ασθενειών. Εφαρμόστηκαν μονοπλεκτικές δοκιμασίες για τον εντοπισμό του uPAR σε ασθενείς με σποραδική νόσο Creutzfeldt-Jakob, καθώς και των TAU, α-synuclein (α-syn), YKL-40 σε ασθενείς με συνουκλεϊνοπάθειες. Η έλλειψη ευαισθησίας και ειδικότητας των μονοπλεκτικών δοκιμασιών οδήγησε στην αξιοποίηση της πολυπλεκτικής πλατφόρμας SIMOA τεσσάρων βιοδεικτών (GFAP, NfL, TAU, UCH-L1), σε δύο διαφορετικές κλινικές κοόρτες. Στους ασθενείς με νόσο Alzheimer (AD) και μετωποκροταφική άνοια (FTD), ο βιοδείκτης με την καλύτερη διαγνωστική απόδοση ήταν ο UCH-L1 στο ΕΝΥ, με τιμές διαχωρισμού στα >1260 pg/mL για AD και >1052 pg/mL για FTD. Η NfL στο ΕΝΥ έδειξε καλή διαγνωστική ακρίβεια για τη διάκριση ασθενών με AD και FTD από υγιείς μάρτυρες, με τιμή διαχωρισμού >688,8 pg/mL και >463,9 pg/mL, αντίστοιχα. Η TAU στο ΕΝΥ εμφάνισε τη δεύτερη καλύτερη απόδοση μετά το UCH-L1 για τη διάκριση των AD από μάρτυρες, με τιμή διαχωρισμού >137,0 pg/mL, ενώ έδειξε καλή ακρίβεια και στη διάκριση των AD από τους FTD. Επίσης, καλή διαγνωστική ικανότητα παρατηρήθηκε στη διάκριση FTD από μάρτυρες με τιμή διαχωρισμού >111,3 pg/mL. Τέλος, η GFAP στο ΕΝΥ παρουσίασε μετρίου βαθμού ακρίβεια στη διάκριση AD από ομάδα μαρτύρων με τιμή διαχωρισμού >5942 pg/mL. Στη Σκλήρυνση κατά πλάκας (MS) και στο Kλινικά μεμονωμένο σύνδρομο (CIS), η NfL ορού και ΕΝΥ έδειξε μέτρια διαγνωστική ακρίβεια στη διάκριση των MS από τους μάρτυρες, με τιμές διαχωρισμού >5,909 pg/mL και >453,4 pg/mL, αντίστοιχα. Η GFAP ορού παρουσίασε μέτρια διακριτική ικανότητα με τιμή διαχωρισμού >48,08 pg/mL στους MS έναντι των υγιών. Ενώ τέλος η TAU ήταν ο βιοδείκτης με την καλύτερη απόδοση στη διάκριση MS / CIS από τους μάρτυρες, με τιμή διαχωρισμού στον ορό >0,5823 / >0,5950 pg/mL, αντίστοιχα, ενώ στο ΕΝΥ <76,47 / <75,26 pg/mL, αντίστοιχα. Δεύτερος στόχος της μελέτης, είναι η διερεύνηση του ρόλου των νευρωνικών εξωσωμάτων στην παθογένεση και εξάπλωση των νευροεκφυλιστικών ασθενειών (με έμφαση στη νόσο Prion). Για τον σκοπό αυτό αξιοποιήθηκε παθολογικό μοντέλο μυός RML, το οποίο μας παρείχε πρόσβαση σε εξωσώματα εγκεφαλικής προέλευσης. Η μελέτη μας έδειξε ότι τα νευρωνικά εξωσώματα από υγιή και παθολογικά (Prion) ποντίκια, τόσο σε πρώιμο όσο και σε όψιμο στάδιο της νόσου, μοιράζονται κοινά χαρακτηριστικά, όπως διπλή μεμβράνη, κυπελλοειδές σχήμα, μέγεθος 50–200 nm και συγκέντρωση. H πρωτεομική ανάλυση αποκάλυψε 4337 πρωτεΐνες, εκ των οποίων οι 1272 βρέθηκαν διαφοροποιημένες μεταξύ Prion και ομάδας ελέγχου. Η Prion παθολογία αναδείχθηκε ως ένα από τα βασικά παθολογικά μονοπάτια, με 14 πρωτεΐνες να εμφανίζουν διαφοροποιήσεις στην έκφρασή τους μεταξύ υγιών και παθολογικών δειγμάτων. Ειδικότερα, η πρωτεΐνη-στόχος, PrP, εμφάνισε 16 πλάσια αύξηση στο όψιμο στάδιο της νόσου σε σύγκριση με τα υγιή ποντίκια. Εν κατακλείδι, η παρούσα διατριβή προσφέρει μία ολοκληρωμένη επισκόπηση των πρωτεϊνικών βιοδεικτών του ΕΝΥ, του αίματος και του εξωσωμικού υλικού σε διάφορες νευροεκφυλιστικές ασθένειες.
Αθανασία Κ. Χατζηευσταθίου (Thu,) studied this question.
Synapse has enriched 5 closely related papers on similar clinical questions. Consider them for comparative context: