Âşık Veysel’in Bağlama İcrasında Tını Estetiği

Çalışmada Âşık Veysel’in bağlama icrasındaki tını estetiğine disiplinler arası bir ışık tutulmuş ve bağlama icrasındaki tını estetiği niteliğine vurgu yapılmıştır. Araştırmada müzik estetiği bağlamında Âşık Veysel’in bağlama icrasındaki ses tınısı, tarafımca geliştirilen Bağlama İcrasında Tını Estetiği Modeli (BİTEM) üzerinden incelenmesi amaçlanmıştır. Bu kapsamda Âşık Veysel’in bağlama icrası: ebat/yapısal özellik, telleme, perde sistemi ve akort; icra tekniği ve nüanslar; eserlerin estetik bileşenleri; müzik ve icracı arasındaki manevi bağlantı ile elde edilen tını estetiği açısından analiz edilmiştir. Bu çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden kaynak taraması yöntemi kullanılmıştır. Araştırmada Âşık Veysel'in bağlama icrasında tını estetiğini oluşturan unsurlar: kullandığı düzen/akort (bağlama düzeni); bam teli olmaksızın yedi çelik telden oluşan (alt 3, orta 2, üst 2) telleme biçimi; 15 perdeli bağlamasında özellikle Si 1 koma bemol-Fa 4 koma diyez perdelerini kullanması; genellikle Mi, Fa, Fa# tonalitesi; 42 cm tekne 56 cm sap boyunda yapısal özellikte bir bağlama kullanması sıralanabilir. Bunların dışında icra özellikleri olarak tane tane çalma, paralel/boğumlama baskılar ve vuruşlar yapma; ses kombinasyonlarını kullanma; çekme-vurma sol el tekniklerini kullanma; dem sesi ve yeden sesi kullanma; parmak vibrasyonu yapma Veysel'in tını estetiğini etkileyen unsurlar olarak görülmüştür. Yanı sıra Veysel'in söz yapısı ve içeriği duygu ve düşüncelerini yansıtması bakımından bağlama icrasında tını estetiğine katkı sunduğu gibi eser ile kurduğu manevi bağın da tını estetiğini oluşturmasına etki ettiği örnek eser incelemeleri ile ortaya koyulmuştur. Sonuçta Âşık Veysel’in kullandığı bağlamanın yapısal özellikleri, icra tekniği, eserin özellikleri ve eserle kurduğu manevi bağın, orta yumuşaklıkta, duru ve yalın bir tını estetiğinin oluşmasına etki ettiği tespit edilmiştir.