Sakin Kent (Cittaslow) Kıyı Yerleşimlerinde Gastronomik Mekânsallaşma: Sığacık Balıkçı Kasabasında Gastromekân-Gastroyer İlişkisi

Kentlerin özgünlüğünü ve yerelliğini ön plana çıkaran Cittaslow yaklaşımı, kökenini slow food hareketinden almakta; günümüzde ise özellikle kentsel mekân ve mimari üzerinden tartışılmaktadır. Bu çalışma, mimarlık ve gastronomi kesişiminde yer alan Cittaslow balıkçı kasabalarını ele alarak literatüre “gastromekân” ve “gastroyer” kavramlarını kazandırmayı amaçlamaktadır. Araştırma kapsamında, kıyı yerleşimlerinde eşik alan olarak tanımlanan kıyı ile yeme-içme mekânları (gastromekân) arasındaki kentsel geçiş alanı gastroyer kavramsallaştırması üzerinden incelenmiştir. Çalışma alanı, Türkiye’de Cittaslow ağına katılan ilk yerleşim olan Seferihisar ilçesine bağlı Sığacık balıkçı kasabasıdır. Yöntem olarak, Sığacık kıyı aksı mekânsal dizim yaklaşımıyla analiz edilmiş; DepthmapX programı aracılığıyla okunabilirlik, bütünleşme ve bağlantısallık değerleri değerlendirilmiştir. Analiz sonuçlarına göre okunabilirliği düşük olan kıyı aksı beş bölgeye ayrılarak mekânsal kullanım örüntüleri incelenmiştir. Bulgular, 1., 2. ve 5. bölgelerde yeme-içme işlevlerinin yoğunlaştığını; 3. ve kısmen 4. bölgelerde ise konut kullanımının baskın olduğunu göstermektedir. Gastromekânların yoğun olduğu bölgelerde kıyı ile kurulan ilişkinin, geçiş alanlarını üretken kentsel arayüzlere dönüştürdüğü; buna karşılık konut ağırlıklı bölgelerde kıyının yalnızca bir geçiş alanı olarak kaldığı tespit edilmiştir. Sonuç olarak, gastromekânların varlığı kıyı ile kent arasında gastronomi temelli bir etkileşim üretmekte ve bu etkileşim kentsel geçiş alanını gastroyer olarak yeniden tanımlamaktadır. Çalışma, kentsel geçiş alanlarını gastronomi ve mimarlık ekseninde yeniden kavramsallaştırarak Cittaslow yaklaşımının yerellik ve özgünlük ilkelerini mekânsal bir çerçevede tartışmaya açmaktadır.