İslam Ekonomisinin Etik İlkeleriyle Endüstri Mühendisliğini Yeniden Düşünmek

Bu makale, endüstri mühendisliğinin temel kavramlarını yalnızca teknik verimlilik araçları olarak değil, İslam medeniyetinin ekonomik, hukuki ve ahlaki sistemiyle birlikte okunabilecek değer temelli bir yönetim çerçevesinin unsurları olarak incelemektedir. Kavramsal nitel bir çalışma olarak tasarlanan makale, doküman incelemesi ve yapılandırılmış literatür taramasına dayanmaktadır. Verimlilik, süreç yönetimi, optimizasyon, kalite yönetimi, sistem düşüncesi, karar verme, ergonomi, tedarik zinciri yönetimi, proje yönetimi ve kurumsal sosyal sorumluluk gibi çağdaş endüstri mühendisliği kavramları; adalet, emanet, ihsan, istişare, ölçülülük, helal kazanç, kamu yararı ve hakların korunması gibi İslami ilkeler çerçevesinde yorumlanmaktadır. Bulgular, İslam medeniyetinin yalnızca tarihsel bir etik arka plan sunmadığını, aynı zamanda adil, sürdürülebilir ve insan merkezli üretim ve yönetim sistemlerinin tasarlanması için geleceğe dönük normatif bir çerçeve de sağlayabileceğini göstermektedir. Bu bağlamda yalın üretim, sürekli iyileştirme, kanıta dayalı karar verme, helal tedarik zinciri yönetimi ve etik yönetişim; mizan, emanet, ihsan ve şûrâ ilkeleri doğrultusunda yeniden değerlendirilebilir. Çalışma, teknik etkinlik ile ahlaki meşruiyet arasında kavramsal bir köprü önererek disiplinler arası literatüre katkı sunmaktadır. Ayrıca helal optimizasyon modelleri, İslami sürdürülebilirlik göstergeleri, etik performans ölçümü ve değer duyarlı mühendislik eğitimi gibi gelecekteki araştırma alanlarına da dikkat çekmektedir.