Yapay Zekâ Ve İnsan Üreti̇mi̇ Görselleri̇n Bi̇çi̇msel Karşilaştirmasi: Kültürel Anali̇ti̇k Bi̇r İnceleme

Yapay zekâ üretimi görseller, dijital görsel kültürde insan üretimi fotoğraflarla birlikte konumlandırılan yeni bir üretim alanı meydana getirmiştir. Araştırma yapay zekâ üretimi görseller ile insan üretimi fotoğraflar arasındaki biçimsel farklılıkları, Lev Manovich’in kültürel analitik yaklaşımı çerçevesinde parlaklık, doygunluk ve renk tonu metrikleri üzerinden hesaplamalı estetik ilkelerine dayalı nicel bir perspektifle incelemeyi amaçlamaktadır. Analiz sürecinde, Stable Diffusion 1.5 tabanlı Deliberate v2 modeliyle üretilen 360 görsel ve Unsplash platformundan derlenen 360 insan üretimi fotoğraftan oluşan dengeli bir veri seti kullanılmıştır. Örneklem portre, manzara, soyut ve kentsel olmak üzere dört türe ayrılarak, görsellere ait HSB renk uzayındaki merkezî eğilimler imageMeasure makrosu aracılığıyla hesaplanmıştır. Elde edilen veriler Welch t-testi, Levene testi, Cohen’s d etki büyüklüğü ve iki yönlü çok değişkenli varyans analizi (MANOVA) ile değerlendirilmiştir. İstatistiksel analizler, üretim kaynağı ile kategori etkileşiminin temel metrikler üzerindeki ortak etkisinin istatistiksel olarak anlamlı olduğunu ortaya koymaktadır (F(9, 2136) = 8.47, p < .001). Doygunluk medyanı, dört kategorinin tamamında insan üretimi fotoğraflar lehine daha yüksek değerler sergilemektedir. En belirgin ayrışmalar, portre kategorisinde renk tonu (d = -0.887) ve soyut kategoride doygunluk (d = -0.828) değişkenleri ekseninde saptanmıştır. Bulgular yapay zekâ görsellerinin insan üretimi fotoğraflardan tekil bir genel estetik profil üzerinden ayrışmadığını ve biçimsel karşılaştırmaların türsel kategori düzeyinde yürütülmesi gerekliliğini ortaya koymaktadır.