Türkiye’de Karbon Yoğunluğunun Azaltılmasında Dijitalleşme, Finansal Gelişme, Ticaret Açıklığı ve Ekonomik Büyümenin Rolü

Küresel ölçekte artan çevre sorunları ve etkileri, iktisadi faaliyetlerin çevresel sürdürülebilirlik ile uyumlu hale getirilmesini zorunlu kılarken, çevresel tahribatı etkileyen faktörlerin incelenmesi önemli bir araştırma konusu haline getirmiştir. Son yıllarda dijital dönüşüm süreçlerinin hız kazanması, finansal piyasaların derinleşmesi, uluslararası ticaret hacmindeki artış ve ekonomik büyümenin sürdürülebilirlik boyutunun ön plana çıkması, çevresel tahribatı etkileyen temel faktörlerin yeniden değerlendirilmesini gerekli kılmıştır. Bu eksende çalışmada Türkiye’de 1992-2024 döneminde dijitalleşme, finansal gelişme, ticaret açıklığı ve ekonomik büyümenin karbon yoğunluğu üzerindeki etkileri Fourier Augmented ARDL (FAARDL) yöntemi ile incelenmektedir. FAARDL bulguları değişkenler arasında uzun dönemde anlamlı bir ilişki bulunduğunu ortaya koymaktadır. Bulgular, ekonomik büyüme ve ticari açıklığın karbon yoğunluğunu azalttığını, buna karşılık finansal gelişme ile internet kullanımının karbon yoğunluğunu artırdığını ortaya koymaktadır. Bu sonuçlar, Türkiye'de ekonomik büyüme ve dış ticaretin verimlilik artışı ile teknoloji transferi yoluyla çevresel performansı iyileştirebildiğini, ancak finansal kaynakların enerji yoğun sektörlere yönelmesi ve dijitalleşmenin enerji talebini artırması nedeniyle karbon yoğunluğu üzerinde olumsuz etkiler oluşturabildiğini göstermektedir.