Economic losses due to live weight shrinkage and mortality during the broiler transport

Bu çalışma kapsamında, Türkiye’de piliç eti sektöründe sözleşmeli üretim modeli çerçevesinde faaliyet gösteren kümeslerden kesimhaneye yapılan broiler nakillerinde taşıma esnasında oluşan canlı ağırlık kayıpları ve mortaliteye bağlı ekonomik etkilerin tespit edilmesi ile yükleme ve taşıma süreleri bakımından belirlenen gruplar arasındaki toplam maliyet farklılıklarının analizinin yapılması amaçlanmıştır. Bu kapsamda Mayıs 2012 tarihi itibariyle bir entegrasyona bağlı olan kümeslerden tek bir kesimhaneye yapılan toplam 846 adet taşıma işlemine ait veriler toplanarak detaylı şekilde incelenmiştir. Bilgisayar ortamında değerlendirilen veriler yükleme ve taşıma süreleri üzerinden 6 farklı gruba ayrılmıştır. Bu gruplar; I.grup 0-120 dakika, II. grup 121240 dakika, III. Grup 241-360 dakika, IV. grup 361-480 dakika, V.grup 481-600 dakika, VI. grup 600 dakika ve üzeri olarak ölçeklendirilmiştir. Yapılan analiz sonucunda gruplar itibariyle mortalite oranları sırası ile; % 0.29, % 0.38, % 0.40, % 0.43, % 0.42 ve % 0.46 olarak tespit edilmiştir. Diğer taraftan, söz konusu gruplarda ele alınan taşımalar sırasında oluşan ortalama canlı ağırlık kayıpları yine sırasıyla; % 4.33, % 4.95, % 5.55, % 5.73, % 6.02 ve % 6.63 olarak belirlenmiştir. Çalışmada nakli gerçekleştirilen piliçlerin ortalama kesim yaşı 42 gün, taşıma araçlarındaki ortalama yükleme yoğunluğu 3154 adet, gruplar arasında değişmekle birlikte canlı ağırlık firesi ve mortalite nedeniyle taşıma başına ortalama ekonomik kayıp 136,29 TL olarak saptanmıştır. Ayrıca toplam 2.669.059 adet pilicin kesimhaneye sevki sırasında oluşan toplam ekonomik kayıp 115.300 TL düzeyinde hesaplanmıştır. Sonuç olarak; sektörün son dönemdeki üretim kapasitesi artışı, entegrasyona bağlı kümeslerin lokalizasyonu ve dağınık yapıda bulunması, nakile bağlı kayıplar üzerinde taşıma süresi dışında mesafe, mevsimsel şartlar, yükleme yoğunluğu, yol özellikleri, aracın türü ve sürati gibi faktörlerinde etkili olması bu konu üzerinde yapılacak bilimsel araştırmaların, sayı ve kapsam yönünden geliştirilmesi ve çeşitlendirilmesi gerektiğini düşündürmektedir