Demre Çayağzı Ören Yeri Çevre Düzenleme Konsept Yaklaşımı

Antalya iline bağlı Demre ilçesi, Akdeniz kıyısında yer alan, barındırdığı zengin biyoçeşitlilik ve önemli doğal ve kültürel değerlere sahip bir kıyı yerleşimidir. Demre, Myra Antik Kenti ve Noel Baba Kilisesi gibi uluslararası öneme sahip kültürel miras alanlarının yanı sıra doğal kıyı peyzajı ve turizm potansiyeli açısından önemli yöredir. Demre ilçesindeki Çayağzı Ören Yeri ve çevresi sahip olduğu doğal kıyı peyzajı, delta ekosistemi ve zengin tarihi-arkeolojik çevresi ile birlikte Üçağız–Kekova–Simena güzergâhına yönelik düzenlenen tekne turlarının başlangıç noktası olması nedeniyle turizm faaliyetlerinin yoğunlaştığı bir merkez niteliğindedir. Antalya ilinin Demre ilçesinde yer alan Çayağzı Ören Yeri ve yakın çevresi; doğal kıyı peyzajı, arkeolojik miras değeri nedeniyle önemli bir kıyı alanıdır. Bu çalışma, Demre Çayağzı Ören Yeri için geliştirilen çevre düzenleme proje konsept yaklaşımının koruma-kullanma dengesi çerçevesinde kurgulanması amaçlamaktadır. Çalışma kapsamında proje alanına ilişkin doğal yapı (topografya, kıyı karakteri, bitki örtüsü ve ekolojik özellikler), kültürel yapı (arkeolojik miras, tarihi çevre ve mevcut kullanım biçimleri) ile mekânsal özellikler arazi çalışmaları, ilgili planlar, koruma kararları ve kurum verileri kullanılarak analiz edilmiştir. Elde edilen veriler Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) tabanlı mekânsal analizler kullanılarak değerlendirilmiş ve analiz-sentez yaklaşımı doğrultusunda tasarım kararlarına dönüştürülmüştür. Tasarım sürecinde doğal ve kültürel kimliğin korunması, ulaşım ve erişilebilirlik, rekreasyon olanakları, mekânsal sürdürülebilirlik, peyzaj kalitesi ve kullanıcı konforu, güvenlik ve sosyo-ekonomik sürdürülebilirlik temel değerlendirme ölçütleri olarak ele alınmıştır. Mevcut durum değerlendirmeleri; yaya ve araç dolaşımındaki düzensizlikleri, rekreasyon alanı ve kamusal donatı eksikliklerini, kıyı kullanımındaki işlevsel sorunları ve doğal-kültürel değerlerin mekânsal kurguda bütüncül biçimde ele alınamamasını başlıca sorunlar olarak ortaya koymuştur. Buna karşılık alanın doğal kıyı peyzajı, Andriake Limanı ile tarihsel ilişkisi ve rekreasyon-turizm potansiyeli önemli tasarım olanakları olarak değerlendirilmiştir. Bu doğrultuda kontrollü kullanımı destekleyen, düşük etkili müdahalelere dayanan ve ziyaretçi dolaşımı ile kamusal mekân kalitesini iyileştirmeyi amaçlayan bir tasarım yaklaşımı geliştirilmiştir. Çalışma, çoklu koruma kararlarının etkisi altındaki hassas bir kıyı alanında analiz verilerinin peyzaj tasarım kararlarına aktarılmasına yönelik uygulamalı bir örnek sunmaktadır.