Arkeolojik Alanda Ahşap Strüktür Seçimini Yönlendiren Tasarım Ölçütlerinin Etkinlik Düzeyinin DEMATEL Analiz ile Belirlenmesi

Arkeolojik alanlarda inşa edilen koruma yapıları, kalıntıların çevresel koşullardan zarar görmesini önlemenin yanı sıra, ziyaretçi deneyimini yönlendirme ve alanın temsil gücünü artırma gibi çoklu hedefler doğrultusunda tasarlanmaktadır. Bu bağlamda, ahşap malzemenin hafifliği, montaj kolaylığı ve modüler yapısı sebebiyle koruyucu yapılarda kullanımı tercih edilmektedir. Çalışma kapsamında, ahşap strüktürlü koruma yapılarında, malzemenin tasarım sürecinde yönlendirici bir tasarım girdisi olarak üstlendiği stratejik rolü görünür kılmak, mimari ve yapısal kararların birbirini nasıl etkilediğini çok katmanlı bir analizle irdelemek amaçlanmaktadır. Bu doğrultuda, Türkiye’de ve uluslararası bağlamda seçilen on farklı arkeolojik alan örneği, taşıyıcı sistem, zeminle temas, form, geçirgenlik, cephe, yönlendirme ve benzeri on temel tasarım etkeni açısından değerlendirilmiştir. Karar hiyerarşisi ve ölçütler arası etkileşim, çok girdili karar verme yöntemlerinden biri olan DEMATEL analiz tekniği ile incelenmiştir. Bu yöntem, bu tür karmaşık ilişki düzenlerinde kriterler arasındaki nedensel yapıyı görselleştirmeye ve karar hiyerarşisini ortaya koymaya olanak tanıması bakımından çalışmanın amacıyla örtüşmektedir. Elde edilen çıkarımlar doğrultusunda karar üretim sürecindeki yönlendirici ve bağımlı değişkenler belirlenmiştir. Bulgular, bazı ölçütlerin yüksek nedensellik değerleriyle öne çıktığını, ahşap strüktür kullanımının taşıyıcı çözümü oluşturmanın yanı sıra, karar sistematiğini belirlediğini göstermektedir.