Ortaokul müzik ders kitaplarındaki etkinliklerin ülkeler arası karşılaştırılması

Bu araştırmada; Türkiye, İngiltere ve İtalya’da ortaokul (6, 7 ve 8. sınıf) düzeyinde okutulan resmi müzik ders kitaplarında yer alan öğrenme etkinlikleri karşılaştırmalı eğitim felsefesi doğrultusunda incelenmiştir. Araştırma, farklı eğitim ekollerine sahip ülkelerin materyal tasarımlarını, uluslararası program felsefelerini ve pedagojik yönelimlerini kuramsal bir çerçevede ortaya koymayı amaçlamaktadır. Nitel araştırma yaklaşımına dayanan çalışmada, betimsel tarama modeli ve doküman incelemesi yöntemi kullanılmıştır. Ölçüt örnekleme stratejisiyle saptanan toplam 8 adet resmi ders kitabı, içerik analizi protokolüyle taranarak 9 temel öğrenme alanında frekans analizine tabi tutulmuştur. İngiltere ve İtalya’ya ait ders kitapları, özgün dillerinden Türkçeye çevrildikten ve uzman görüşleri doğrultusunda doğrulandıktan sonra analiz matrisine dahil edilmiştir. Elde edilen veriler; enstrümantal çeşitlilik, bilişsel yük, yaratıcılık alanları, teknoloji kullanımı ve sosyal-duyuşsal potansiyel ölçütleri çerçevesinde çözümlenmiştir. Analiz sonuçları; etkinliklerin küresel düzeyde ağırlıklı olarak bilişsel kazanımları ve işitsel farkındalığı destekleyen müziksel bilgilenme (%35) ve müziksel dinleme (%28) alanlarında yoğunlaştığını; buna karşın müziksel yaratma (%5) ve müzik teknolojisi (%3) alanlarının daha öz bir düzeyde tutulduğunu göstermektedir. İngiltere ve İtalya ders kitaplarında pratik performans, enstrümantal çeşitlilik (ksilofon, marakas, gitar, piyano vb.) ve bağımsız araştırmaya dayalı etkinlik sayılarının (İngiltere: 1302, İtalya: 2622) yüksek bir sarmal hacme ulaştığı saptanmıştır. Türkiye örneğinde ise uygulamalı etkinlik sayısının (269) daha kompakt, çekirdek kazanımlara odaklı ve temel kavram merkezli yapılandırıldığı belirlenmiştir. Sonuç olarak araştırma; Avrupa örneklerinde pratik performans ve esnek içerik modellerinin ön plana çıktığını, Türkiye örneğinde ise içerik yapısının haftalık ders saati kısıtlılıkları ve merkezi lise giriş sınavı (LGS) takvimleri gibi nesnel kurumsal gerçeklere bağlı olarak başarıyla optimize edildiğini ortaya koymuştur. Türkiye’deki materyallerin yüz yüze etkileşime dayalı usta-çırak ilişkisini ve köklü kolektif koro kültürünü koruduğu saptanmış olup; çalışmanın gelecekteki müfredat güncellemeleri ve yeni nesil ders kitabı tasarımları için yapıcı, uygulanabilir ve vizyoner bir bilimsel rehberlik sunması beklenmektedir.