Firat Cewerî’nin Ez ê Yekî Bikujim Adlı Romanında Anlatıcının Konumu ve Bakış Açısı

Anlatıcı ve bakış açısı, roman türünün temel unsurlarındandır. Romanda anlatım ve aktarım, anlatıcı tarafından sağlanır. Bu çerçevede edebi eylemin gerçekleşmesinde ve kurgusal düzeyde estetik yapının sağlanmasında anlatıcı ve bakış açısının rolü önemlidir. Birbiriyle ilintili şekilde roman kurgusuna dâhil olan anlatıcı ve bakış açısı, roman türünün karakteristiği gereği anlatıma çoklu bir boyut katar. Odağın değişmesiyle romanda önemli olan ilişkilendirme ve çözümlemelere dayanak oluşturur. Olayların görünen ve görünmeyen yönleriyle ele alınmasına, kahraman ve karakterlerin iç ve dış dünya ile temasının gözler önüne serilmesine imkân tanır. Bu çalışmada modern Kürt edebiyatının temsilcilerinden Fırat Cewerî’nin Ez ê Yekî Bikujim (Birini Öldüreceğim) adlı romanı, anlatıcı ve bakış açısı unsurları çerçevesinde incelenmiştir. Romanda yolları kesişen üç karakterin Kürt meselesi etrafında ortaklaşan ve ayrışan yönlerle kurguya dâhil oldukları görülür. Romanın incelenmesinde Gérard Genette’in anlatıbilim çerçevesinde ileri sürdüğü kavramlara başvurulmuştur. Buna göre romanda mesafe açısından hem “anlatma” hem de “gösterme” unsurlarının yer aldığı; anlatıcının “iç anlatıcılı”, perspektifin “iç odaklanmalı” ve “değişken” olduğu; anlatılama zamanının “sonradan” ve “eş zamanlı” olarak belirlendiği; anlatıcı işlevlerinin ise çeşitli karşılıklar barındırdığı tespit edilmiştir. Ayrıca çalışmada anlatıcı ve perspektife eşlik eden anlatma, gösterme, özetleme, diyalog, iç monolog, zihin temsili, bilinç akışı, geriye dönüş, leitmotif ve montaj gibi farklı anlatım tekniklerinin kullanıldığı görülmüştür. Anlatıma çeşitlilik kazandıran otobiyografik unsurlar, kahramanın okuyucu ile diyalogları ve ironi gibi kimi tercihlere de dikkat çekilmiştir.