Prevalence of lipid abnormalities in Poland. The NATPOL 2011 survey

Wstęp: Polska ciągle należy do krajów o wysokim ryzyku sercowo-naczyniowym. Zaburzenia lipidowe należą do głównych czynników ryzyka chorób sercowo-naczyniowych. Dotyczy to przede wszystkim stężenia cholesterolu całkowitego (TC) i cholesterolu frakcji liporotein o niskiej gęstości (LDL-C). Dlatego potrzebna jest okresowa ocena występowania dyslipidemii w populacji, by sprawdzić efektywność podejmowanych działań prewencyjnych i terapii. Cel: Celem pracy było zbadanie średniego stężenia lipidów w surowicy krwi oraz ocena częstości występowania, wykrywania i kontroli zaburzeń lipidowych w dorosłej populacji Polski. Metody: Badanie przeprowadzono w reprezentatywnej próbie 1168 mężczyzn (M) i 1245 kobiet (K) w wieku 18–79 lat. W surowicy krwi ozna­czono stężenie TC, cholesterolu o wysokiej gęstości (HDL-C) i triglicerydów (TG). Korzystając z formuły Friedewalda, wyliczono stężenie LDL-C. Wyniki: Średnie stężenie TC u M wynosi 197,1 mg/dl (95% Cl 193,8–200,4), a u K 198,6 mg/dl (195,7–201,5), LDL-C odpowiednio: 123,6 mg/dl (120,9–126,2) i 123,7 mg/dl (121,4–126,1), HDL-C: 45,8 mg/dl (44,7–47,0) i 54,1 mg/dl (53,1–55,1), a TG: 140,9 mg/dl (133,0–148,8) i 104 mg/dl (99,8–108,2). Stężenie TC ≥ 190 mg/dl stwierdzono u 54,3% badanych. Odsetki są podobne dla M (54,3%) i K (54,4%). Biorąc pod uwagę również osoby leczące się z tego powodu, hipercholesterolemia (TC ≥ 190 mg/dl lub terapia statynami) występuje u 61,1% (58,2–63,9%) dorosłych Polaków, w tym u 60,8% M (56,4–65,1%) i 61,3% K (57,4–65,1%). Częstość występowania zwiększonego stężenia LDL-C (≥ 115 mg/dl) wśród wszystkich badanych wynosi 57,8% (M 58,3%; K 57,3%). Stężenie HDL-C < 40 mg/dl zanotowano u 35,2% M, a < 45 mg/dl — u 22,2% K. Hipertriglicerydemia (TG ≥ 150 mg/dl) występuje u 21,1% badanych (M 28,4%; K 14,0%). Nieprawidłowe stężenia TC i LDL-C najczęściej stwierdzano u pacjentów w wieku 40–59 lat. Wśród osób z hipercholesterolemią 58,7% (M 61,5%, K 56,0%) było nieświadomych jej obecności, 22,0% (M 21,0%, K 24,5%) wiedziało o tym, ale się nie leczyło, 8,1% (M 7,7%, K 8,5%) leczyło się, ale nieskutecznie i tylko 10,9% (M 10,7%, K 11,0%) leczyło się skutecznie (TC < 190 mg/dl). Jak wynika z porównań wyników badań NATPOL PLUS (2002) i NATPOL 2011, średnie stężenie TC w populacji zmniejszyło się. Jednak korzystne zmiany stężenia TC i LDL-C dotyczą osób po 60. rż. Wnioski: Wśród dorosłych Polaków w wieku 18–79 lat aż 61% ma hipercholesterolemię. Niepokojące jest, że nieprawidłowe stężenia TC i LDL-C dotyczą szczególnie często osób w średnim wieku, a poprawa pod tym względem w latach 2002–2011 dotyczy pacjentów > 60. rż. Może to wskazywać i wynikać ze wzrostu przyjmowania statyn przez osoby w tym wieku. Prewencja zaburzeń lipidowych, ich wykrywanie i kontrola w Polsce wymagają radykalnej poprawy.