Bestecilerinin beste yaparken öncelikle güfte yapılarına uygun olacak şekilde bir usûl belirlemeleri genel kabul görmüş bir uygulamadır. Çünkü müzikteki usûl ile edebiyattaki vezin arasında ritme dayalı güçlü bir ilişki vardır. Buna karşılık çoğunluğu doğaçlama şekilde ortaya çıkan Türk halk müziği eserlerinde usûl ile hece vezni arasındaki ilişkinin nasıl şekillendiği önemli bir soru olarak öne çıkmaktadır. Bu durum müzik ve edebiyat arasındaki doğal bağın anlaşılması açısından değer taşımaktadır. Literatüre bakıldığında usûl-hece vezni ilişkisini konu alan çok az sayıda çalışma olduğu görülmektedir. Bu durum, konunun akademik açıdan ayrıntılı biçimde ele alınmasını gerekli kılmaktadır. Bu eksikliği gidermek adına yola çıkılan bu çalışmanın amacı, türkülerde kullanılan usûl ile hece vezni arasında bir uyumun bulunup bulunmadığını ortaya koymaktır. Elde edilen bulguların, gelecekte gerçekleştirilecek benzer çalışmalarla birlikte değerlendirilmesi sayesinde daha kapsamlı, tutarlı ve güvenilir sonuçlara ulaşılabileceği düşünülmektedir. Bu bağlamda çalışma, yalnızca mevcut durumu analiz etmekle kalmayıp aynı zamanda ileride yapılacak akademik araştırmalar için bir zemin hazırlamayı ve yeni beste çalışmalarına az da olsa kolaylık sağlamayı hedeflemektedir. Araştırma sürecinde öncelikle TRT Türk halk müziği repertuvarı taranarak Erzurum iline ait kırık hava formundaki türkülerin notalarına ulaşılmıştır. Sonraki aşamada ise seçilen eserlerin usûl ve vezin dağılımları incelenmiş; böylece güftelerde en sık tercih edilen hece ölçüleri ile bestelerde öne çıkan usûller belirlenmiş ve bu unsurlar kullanım sıklıklarına göre sıralanarak ayrıntılı biçimde incelenmiştir. En fazla yedili, on birli ve sekizli hece ölçülerinin ve 10/8, 4/4, 12/8 ve 6/8’lik usûllerin kullanıldığı tespit edilmiştir. Bazı hece ölçüleri ile bazı usûller arasında belirgin bir ilişkinin varlığı somut verilerle ortaya koyulmaya çalışılmıştır.
Aslan et al. (Mon,) studied this question.