ABD-İran İlişkilerinde Kasım Süleymani nin Öldürülmesi ve Bölgesel Yansımaları

Bu çalışmada, 1979 İran İslam Devrimi sonrasında şekillenen ABD-İran ilişkileri ve bu ilişkilerin Kasım Süleymani örneği üzerinden bölgesel güvenlik politikalarına yansımaları incelenmiştir. Çalışmada, Muhammed Rıza Pehlevi döneminin sona ermesi ve Ayetullah Humeyni liderliğinde İran İslam Cumhuriyeti'nin kurulmasıyla başlayan siyasal dönüşüm süreci ele alınmıştır. Ayrıca 1979 yılında ABD Büyükelçiliği baskını sonrasında derinleşen ABD-İran krizinin tarihsel gelişimi değerlendirilmiştir. Araştırmada, İran'ın nükleer programı çerçevesinde yürütülen uluslararası müzakereler ve 2015 yılında İran ile P5+1 ülkeleri arasında imzalanan nükleer anlaşma incelenmiş; söz konusu anlaşmanın taraflar açısından ortaya çıkardığı siyasi ve stratejik sonuçlar değerlendirilmiştir. Bunun yanında Kasım Süleymani'nin yaşamı, askerî kariyeri ve İran'ın bölgesel politikalarındaki rolü analiz edilmiştir. Süleymani'nin özellikle Irak, Suriye, Lübnan ve Afganistan'daki faaliyetleri, İran'ın bölgesel nüfuz stratejisi bağlamında ele alınmıştır. Çalışmada yerli ve yabancı kaynakların yanı sıra ABD Savunma Bakanlığı, ABD Hazine Bakanlığı ve T.C. Dışişleri Bakanlığı tarafından yayımlanan resmî açıklamalardan yararlanılmıştır. Elde edilen bulgular, Kasım Süleymani'nin İran'ın bölgesel güvenlik politikalarının uygulanmasında önemli bir aktör olduğunu ve ölümünün ABD-İran ilişkilerinde yeni bir gerilim döneminin ortaya çıkmasına katkı sağladığını göstermektedir. Ayrıca olayın Irak, Suriye ve Körfez bölgesindeki güvenlik dengeleri üzerinde etkiler yarattığı ve bölgesel güç mücadelesinin önemli kırılma noktalarından biri hâline geldiği değerlendirilmektedir.