Lucifer’den Dionysos’a Modern Bir Mit: Saltburn Filminde Arzu ve Yıkım Döngüsü

Bu çalışma, Algirdas Julien Greimas’ın yapısalcı göstergebilim kuramını temel alarak, Emerald Fennell’in 2023 yapımı Saltburn filminde arzu ve yıkım arasındaki mitopoetik diyalektiği çözümlemeyi amaçlamaktadır. Greimas’ın, anlamın tekil göstergelerde değil, göstergeler arası ilişkisel ağda üretildiğine yönelik yaklaşımından hareketle, bu çalışma anlatıyı yüzeydeki karakter temsillerinden ziyade derin yapısal işlevler üzerinden okumayı önerir. Bu doğrultuda eyleyensel model ve anlamsal kare, filmdeki arzu rejimlerinin nasıl kurulduğunu ve nasıl çözüldüğünü görünür kılan analitik araçlar olarak konumlandırılmaktadır. Çalışma, Saltburn’ü modern bir mit olarak ele alarak, anlatının merkezinde yer alan iki figürü Lucifer ve Dionysos mitopoetik ekseninde karşıt eyleyenler olarak yeniden düşünür. Felix karakteri, arzunun aşırılığı, sapması ve düşüşle kurduğu ilişki üzerinden Luciferik bir kırılmayı temsil ederken; Oliver karakteri, taşkınlık, haz ve dönüşüm potansiyeliyle Dionysosçu bir akışın imkânını açığa çıkarır. Bu karşıtlık, yalnızca karakterler arası bir gerilim değil, aynı zamanda arzunun kendi içkin çelişkisini açığa çıkaran yapısal bir kırılma hattı olarak işlev görür. Saltburn, arzu ile yıkımın birbirini dışlamayan, aksine birbirini sürekli yeniden üreten döngüsel doğasını görünür kılar. Sonuç olarak çalışma, modern sinemada benlik inşasının estetik ve etik boyutlarının, mitopoetik imgeler aracılığıyla nasıl kurulduğunu ve çözüldüğünü göstergebilimsel bir perspektiften tartışmaya açmaktadır.