Bağımsız Ukrayna’da Dil Politikası

Makale, bağımsız Ukrayna’daki dil politikasına ilişkin temel belgeleri, özellikle de Ukrayna Anayasası’nı (1996), Ukrayna SSC’nin “Ukrayna SSC’deki Diller Hakkında” Yasası’nı (1989), Ukrayna’nın “Devlet Dil Politikasının Esasları Hakkında” Yasası’nı (2012), Ukrayna’nın “Ukrayna Dilinin Devlet Dili Olarak İşleyişinin Sağlanması Hakkında” Yasası’nı (2019) ve “Devlet Dil Politikası Konsepti”ni (2010) ele almaktadır. Ukrayna Anayasası’nın tek devlet dilinin Ukraynaca olduğuna dair net ifadelerine rağmen, Ukrayna’daki dil durumunun uzun bir süre boyunca Ukrayna SSC’de (1989) kabul edilen ve Rusçanın statüsünü önemli ölçüde Ukraynacaya eşitleyen bir yasa tarafından belirlendiği vurgulanmaktadır. Bunun bir sonucu olarak, Ukrayna dilinin işleyişine yönelik kısıtlamalar, kullanımı hakkında uzun süredir devam eden popülist siyasi spekülasyonlar, Rus dilinin hayatın her alanında hakimiyeti ve sonuçta Ukrayna’nın ulusal güvenliğine yönelik gerçek bir tehdit ortaya çıkmıştır. Makalede, bu yasanın 1989′dan 2012′ye kadar yürürlükte kaldığı, ancak onun yerini alan (“Devlet Dil Politikasının Esasları Hakkında”) yasanın açıkça tehditkar ve anayasaya aykırı hükümler içerdiği, bölgesel dillerin ve azınlık dillerinin statüsünü önemli ölçüde genişleterek onlara fiilen tek devlet dili olan Ukraynaca ile aynı hakları verdiği belirtilmektedir. Ukrayna’daki siyasi durum nedeniyle bu yasa 2014 yılında yürürlükten kalkmıştır. Dört yıl sonra, 2018′de, “Ukrayna SSC’deki Diller Hakkında” ve “Devlet Dil Politikasının Esasları Hakkında” yasaları anayasaya aykırı ilan edilmiştir. Makale, bağımsız Ukrayna’da yasal düzeyde belki de ilk kez, “Ukrayna Dilinin Devlet Dili Olarak İşleyişinin Sağlanması Hakkında” Yasa ile Ukrayna dilinin Ukrayna’nın birliği ve ulusal güvenliği için önemli bir faktör olarak rolünün vurgulandığına dikkat çekmektedir. Sonuç olarak: Ukrayna dilinin tüm yasalarda tek devlet dili olarak görünürdeki tartışmasız statüsüne rağmen, otuz yıllık bağımsızlık süresince Ukrayna’nın hala hem Sovyetler Birliği’nin hem de önceki imparatorlukların asimilasyon politikalarının sonuçlarından kurtulmak zorunda kaldığını görüyoruz. Dil politikasındaki Ukrayna yanlısı netlik ve hatta katiyet, Ukrayna’nın ulusal güvenliği ve toprak bütünlüğü açısından stratejik öneme sahip bir meseledir.