Antik ve Modern Kaynaklar Işığında İskit Etnonimi

Avrasya bozkır kuşağının öncü siyasi teşekküllerinden İskitler, MÖ VIII. yüzyıldan itibaren antik dünyanın jeopolitik ve kültürel haritasını şekillendirmiştir. Bu çalışma, İskitlerin etnik ve siyasi kimliğini tanımlayan etnonim meselesini, antik kaynaklar ve modern literatür eşliğinde disiplinlerarası bir perspektifle incelemektedir. Asur kayıtlarında Aškuza, Urartu kaynaklarında İš-gi-gu-lu, Pers kitabelerinde Saka, Hint destanlarında Shaka, Grek külliyatında Skythai ve Çin yıllıklarında Sai olarak geçen adlandırmaların tarihsel süreçteki semantik dönüşümü temel sorunsal olarak ele alınmaktadır. Etimolojik tartışmalar kapsamında Hint-İran, Ural-Altay ve Slav ekollerinin teorileri, bozkır sosyolojisi ve askeri teşkilatlanma ilkeleriyle kıyaslanmıştır. İskitçenin gramatikal yapısı tam olarak aydınlatılmadan yapılan tanımlamaların yöntemsel sınırlılığı saptanarak; dış kaynaklı eksonimler ile topluluğun öz tanımlaması olan endonimler arasındaki anlamsal boşluk kimlik tartışmalarının merkezine yerleştirilmiştir. Onomastik evrim süreci; eponim karakter, hanedan kolunu temsil eden öz tanımlama (Skoloti) ve kapsayıcı politonim aşamalarıyla modellenmiştir. Bu yapının Türk devlet geleneğindeki “Oğuz” modeliyle sergilediği paralellik, İskit kimliğinin hanedan temelli aidiyetten kurumsal bir üst kimliğe dönüştüğünü teyit etmektedir. Sonuç olarak İskit isminin, ardıl devletler (Hun, Göktürk, Selçuklu, Osmanlı) için bozkır kültür dairesini temsil eden aktarılabilir bir metafora dönüştüğü ortaya konulmuştur.